Δευτέρα, 20 Ιουνίου 2022 14:43

Μικροαστοί όλων των χωρών ενωθείτε (του Χάρη Ναξάκη)

Γράφει ο Χάρης Ναξάκης, καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Υπάρχει μια κοινωνική ομάδα που δεν χαίρει καμίας εκτίμησης από τους κοσμοπολίτες φιλελεύθερους ή από μιά ορισμένη εκδοχή της αριστεράς , την θεωρούν σχεδόν ένα μίασμα κι αυτοί είναι οι μικροαστοί. Ο απλός δηλαδή μέσος άνθρωπος, ο οικογενειάρχης, ο μικροϊδιοκτήτης, ο καταστηματάρχης, ο μικρός έμπορος, ο βιοτέχνης, που άλλοτε είναι επιφυλακτικός και άλλοτε ευέλικτος στις αλλαγές του κοινωνικού περιβάλλοντος, ολίγον πατριαρχικός, παραδοσιακός και ενίοτε συντηρητικός. Ως προς το τελευταίο χαρακτηριστικό έχω μια παρατήρηση. Αλήθεια γιατί τις τελευταίες δεκαετίες ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνικής και εκλογικής βάσης των ακροδεξιών κομμάτων στην Ευρώπη είναι και η εργατική τάξη; Η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού στην Ιταλία και την Γερμανία στηρίχθηκε μόνο στους μικροαστούς ή ήταν διαταξική; Κανένας άνθρωπος δεν εξαιρείται από την ροπή για συμμετοχή σε ανήθικες πράξεις. Καμιά πράξη δεν καθαγιάζεται στο όνομα μιας ιδεολογίας ή των καλών προθέσεων.
Οι μικροαστοί είναι μια νόθα τάξη για τους φιλελεύθερους διότι βάζουν εμπόδια, νοθεύουν την αυτορυθμιστική λειτουργία της αγοράς, προκαλούν αθέμιτο ανταγωνισμό στον βασικό πυλώνα της αγοράς που είναι οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι μόνες ικανές για μαζική παραγωγή και οικονομίες κλίμακας. Στην νεοφιλελεύθερη ουτοπία δεν έχουν θέση τα μπακάλικα, οι μικροί αγρότες, οι μάστοροι, η μικρή βιοτεχνία. Η συγκέντρωση του κεφαλαίου και το αόρατο χέρι της αγοράς αργά ή γρήγορα θα αποκαθάρει την αγορά από αυτές τις δυσλειτουργικές ομάδες. Συν τοις άλλοις, κάθε κοσμοπολίτης φιλελεύθερος που σέβεται τον ναρκισσιστικό εαυτό του οφείλει να μισεί τα “συντηρητικά” όρια που θέτει η ζωή ενός μικροαστού- οικογένεια, παράδοση, ήθη και έθιμα- γιατί μόνο έτσι μπορεί να υπηρετήσει την εγωιστική επιδίωξη του ατομικού κέρδους και να απολαμβάνει χωρίς δεσμεύσεις, ελεύθερα, την ατομική του ανεξαρτησία.
Οι μικροαστοί, οι μικροϊδιοκτήτες, είναι όμως και για ορισμένες εκφάνσεις της αριστεράς μια νόθα τάξη. Ανάμεσα στους δυο γίγαντες του καπιταλιστικού συστήματος, την αστική τάξη της οποίας πλέκει το εγκώμιο ο Μαρξ στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο και στον μεσσία της νέας κοινωνίας το προλεταριάτο υπάρχει ένα εμπόδιο, η μικροϊδιοκτησία, η μικρή εμπορευματική παραγωγή, που δημιουργεί σύγχυση στην ταξική αντιπαλότητα. Η αστική τάξη όμως,που επαναστατικοποιεί σύμφωνα με τον Μαρξ τα μέσα παραγωγής, θα υποτάξει την μικρή εμπορευματική οικονομία στην κεφαλαιοκρατική, αφανίζοντας τους μικροαστούς, έτσι ώστε το προλεταριάτο να εκπληρώσει τον ιστορικό μεσσιανικό του ρόλο. Ο ιστορικός αυτός ντετερμινισμός θεωρεί ότι αναπόφευκτα στο τέλος θα μονομαχήσουν τα δυο καθαρά υποκείμενα της ιστορίας, οι αστοί και οι προλετάριοι, με προδιαγεγραμμένο ποιος θα είναι ο νικητής. Η επανάσταση όμως παρά τις προβλέψεις δεν έγινε στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες και η αστική τάξη δεν εξαφάνισε τους μικροαστούς. Ο Λένιν όμως και ο Στάλιν εφαρμόζοντας στην πράξη τις παραπάνω δοξασίες κατέστρεψαν την αγροτική μικροϊδιοκτησία, τους κουλάκους, μετατρέποντάς τους σε εργάτες στις αγροτικές κολλεκτίβες.
Οι μικροαστοί έχουν αναντήρητα ελαττώματα, καμιά κοινωνική τάξη δεν είναι αγία, ο λαός δεν είναι αναμάρτητος, ούτε εκ φύσεως καλός, αλλά έχουν και προτερήματα. Ο αφορισμός κατ' αρχάς ότι “η ιδιοκτησία είναι κλοπή”, ισχύει μεν για την μεγαλοϊδιοκτησία και για τις κυρίαρχες ελίτ, αλλά μαζί με τα ξερά καίγονται και τα χλωρά. Αλήθεια ένα σπίτι, ένα μικρό χωράφι, ένα εμπορικό κατάστημα είναι κλοπή; Αλήθεια οι μικροϊδιοκτήτες είναι αναξιόπιστοι επειδή επιθυμούν διακαώς και το κατορθώνουν σπανίως να γίνουν από μικροί μεγάλοι καπιταλιστές; Οι μικροαστοί επειδή δεν είναι προλετάριοι ή κρατικοί υπάλληλοι, εξαιτίας της μικρής ιδιοκτησίας που κατέχουν έχουν ένα παράθυρο διαφυγής από τον κρατικό, γραφειοκρατικό και επιχειρηματικό έλεγχο, έχουν αυξημένα περιθώρια αυτονομίας και ανεξαρτησίας. Αυτό αποτυπώνει η έκφραση “δεν έχω αφεντικό στο κεφάλι μου”, που εκφράζει το μικροαστικό όνειρο για ανεξαρτησία. Η μαστορική τέχνη, την οποία δυστυχώς ισοπεδώνει η υπερεξειδίκευση, η ατομική δηλαδή ιδιοκτησία σε ένα εύρος γνώσεων, έδινε ελευθερία και έλεγχο στον εργάτη-τεχνίτη σε όλο το εύρος της παραγωγής ενός προϊόντος, από την σύλληψη της ιδέας μέχρι την κατασκευή του. Το σύνολο δε της παραγωγικής διαδικασίας σε μια συντεχνία μαστόρων είχε συνεργατικά χαρακτηριστικά και χαρακτηρίζονταν από συνεχή παραγωγή καινοτομίας. Ο μικροαστός, ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας του, έχει σε σχέση με τον βιομηχανικό εργάτη και τον υπάλληλο την ικανότητα να ρυθμίζει τον εργασιακό του χρόνο με μεγαλύτερη ευελιξία και περιθώρια εναλλαγής μεταξύ εργασίας και σχόλης. Η επιτήρηση του χρόνου εργασίας για τον βιομηχανικό εργάτη επικρέμεται σαν δαμόκλειος σπάθη πάνω από το κεφάλι του. Ένας ιδιοκτήτης γης, ενός λαχανόκηπου και ενός σπιτιού, σε σχέση με τον εργάτη γης, που εξαρτάται από τα λίγα μεροκάματα, την “ελεημοσύνη” της κοινότητας και των συγγενών, διαθέτει αυξημένη ελευθερία, την πιθανότητα να δημιουργήσει οικογένεια, έχει αξιοπρέπεια και τον διακατέχει το αίσθημα της αυτοσυντήρησης. Μήπως είναι η ώρα να αποκατασταθεί η τιμή και η υπόληψη των μικροαστών στην ιστορία;

Το άρθρο αυτό γράφτηκε ως μια αναφορά στο βιβλίο “ Ο άλλος Μαρξ” του Έτορε Τσινέλα, ο οποίος προτείνει μια τρίτη ανάγνωση του Μαρξ. Ο ύστερος Μαρξ σύμφωνα με τον Τσινέλα, σε αντιδιαστολή με τον ώριμο Μαρξ του Κεφαλαίου, που θεωρούσε τους μικροαστούς τροχοπέδη στην ταξική αντιπαράθεση των προλεταρίων με τους αστούς, εναποθέτει τις τελευταίες ελπίδες του για αλλαγή στην αρχαϊκή και αγροτική Ρωσσία ή στις πρωτόγονες κοινωνίες. Οι σκόρπιες όμως σκέψεις του Μαρξ πριν τον θάνατο του λίγο μεταβάλλουν τον σκληρό πυρήνα της μαρξικής πίστης στον επίγειο μεσσία, το προλεταριάτο.

 

Διαβάστηκε 8225 φορές
  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

02 Ιουλίου 2022
Εξιχνιάστηκε από το Τμήμα Ασφάλειας Πρέβεζας κλοπή από αυτοκίνητο, που έγινε την 19-05-2022 στο Λούρο Πρέβεζας. Για την υπόθεση ταυτοποιήθηκε ημεδαπός, σε βάρος του οποίου σχηματίσθηκε σχετική
02 Ιουλίου 2022
Την παραλία του Μονολιθίου επέλεξε μια θαλάσσια χελώνα Caretta Caretta για να γεννήσει τα αυγά της. Λουόμενοι εντόπισαν το πρωί του Σαββάτου ...
01 Ιουλίου 2022
Ο Δήμος Πάργας αναπτύσσει δίκτυο ανακύκλωσης χρησιμοποιημένων ρούχων και ιματισμού με την τοποθέτηση ειδικών μωβ κάδων σε Καναλάκι και Πάργα. Το ...
01 Ιουλίου 2022
Με τη μετακίνηση παθολόγου από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκάδας στο Γενικό Νοσοκομείο Πρέβεζας επιχειρείται να δοθεί προσωρινή λύση στην υφιστάμενη ...
01 Ιουλίου 2022
Το Επιμελητήριο Πρέβεζας ενημερώνει τις επιχειρήσεις μέλη του, ότι μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες θα ανοίξει η πλατφόρμα tourism4all.gov.gr, για ...

Πολιτική

02 Ιουλίου 2022
Αναφορά προς τον Υπουργό Υγείας κατέθεσε ο Βουλευτής Κώστας Μπάρκας με θέμα τα έντονα προβλήματα που εμφανίζονται στις δομές Υγείας, που βρίσκονται στα όρια αρμοδιότητας του Δήμου Πάργας. Προς
01 Ιουλίου 2022
Τις δηλώσεις του Περιφερειάρχη ότι ο κ. Καλογιάννης έπρεπε να τον προειδοποιήσει για την τροπολογία σχολιάζει με ανακοίνωσή της η Λαϊκή Συσπείρωση ...
01 Ιουλίου 2022
Η τροπολογία για τη μεταβίβαση του Εργοστασίου Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) από την Περιφέρεια Ηπείρου στον ΦΟΔΣΑ, ήταν ένα πραξικόπημα, ανέφερε ...
01 Ιουλίου 2022
Την παρακάτω Ερώτηση κατέθεσε στη Βουλή η κοινοβουλευτική ομάδα του ΚΚΕ. Στο κείμενο της Ερώτησης αναφέρεται:   “ΕΡΩΤΗΣΗ Προς τον ...
30 Ιουνίου 2022
Για το θέμα της απώλειας της εξασφαλισμένης χρηματοδότησης των 290.000 ευρώ μέσω ΠΔΕ και της αδυναμίας να γίνουν απαραίτητες εργασίες στο δημοτικό ...

Αθλητισμός

02 Ιουλίου 2022
Το ένα φιλικό μετά το άλλο δίνει ο Ολυμπιακός, μετά την Μπίλεφελντ ακολουθεί η δυνατή Σάλτσμπουργκ. Το ματς μπορεί να οδηγηθεί σε υψηλό τέμπο και να δούμε πολλά γκολ. Μάθε τα πάντα για ρουλετα
02 Ιουλίου 2022
Με ρεκόρ συμμετοχών ολοκληρώθηκε την Κυριακή 26/06/2022 το Παγκόσμιο Βαθμολογούμενο Πρωτάθλημα J4 PREVEZA 2022 αγόρια – κορίτσια. Σε ...
02 Ιουλίου 2022
Την Δευτέρα 4 Ιουλίου 2022 στις 18.30 στην αίθουσα του Εργατικού Κέντρου Πρέβεζας θα πραγματοποιηθεί η Γενική Συνέλευση του ΠΑΣ Πρέβεζα. ...
01 Ιουλίου 2022
Η προετοιμασία του Ολυμπιακού στην Αυστρία συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, απόψε αντιμετωπίζει την Αρμίνια Μπίλεφελντ. Τον... ακολουθεί ο Άρης ...
30 Ιουνίου 2022
Η «πάνοπλη» Σλοβενία υποδέχεται την Κροατία για τα προκριματικά του Μουντομπάσκετ, ενώ, στη Λατινική Αμερική, η Φορταλέζα «φιλοξενεί» την ...

Πολιτισμός

01 Ιουλίου 2022
Ο Σύλλογος Οικογένειας ΚΕΘΕΑ ΗΠΕΙΡΟΣ και η Περιφέρεια Ηπείρου στο πλαίσιο εκδηλώσεων για την Παγκόσμια Ημέρα Κατά Των Ναρκωτικών διοργανώνουν ...
29 Ιουνίου 2022
Ο Σύνδεσμος Συρρακιωτών περιοχής Πρέβεζας απέστειλε την παρακάτω ανακοίνωση: Μετά από 2 χρόνια απουσίας επιστρέφουμε με ένα παραδοσιακό ΗΜΕΡΗΣΙΟ ...
29 Ιουνίου 2022
Η Πρεσβεία της Αυστρίας στην Αθήνα, το Ζωγράφειο Σχολείο Ελληνο-Αυστριακής Αγωγής και το Κέντρο Ελληνο-Αυστριακής ...
28 Ιουνίου 2022
Αυτό το καλοκαίρι πάμε όλοι στη…  «ΜΑΔΑΓΑΣΚΑΡΗ» Ένα Μιούζικαλ για όλη την Οικογένεια ΠΡΕΒΕΖΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ» ...