|
Η περιοχή όπου ιδρύθηκε η πόλη διέθετε πλούσιες πηγές νερού, εξαιρετικό κλίμα και όμορφο φυσικό περιβάλλον. Οι θαλάσσιοι και χερσαίοι δρόμοι που οδηγούσαν στη Νικόπολη, την κατέστησαν σημαντικό εμπορικό κέντρο. Η πόλη, σύμφωναμε το Στράβωνα, διέθετε τρία φυσικά λιμάνια, με τα οποία συνδέονταν με μεγάλους πλακόστρωτους δρόμους. Ένα εξωτερικό λιμάνι, ο Κόμαρος, βρισκόταν στο Ιόνιο, κοντά στο σημερινό Μύτικα, ενώ ένα δεύτερο, πιθανώς κοντά στη λιμνοθάλασσα του Μαζώματος, κάλυπτε τις ανάγκες στον Αμβρακικό κόλπο. Ένα ακόμη εσωτερικό λιμάνι, ο Βαθύς Λιμήν, βρισκόταν στην περιοχή της Μαργαρώνας και αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα από τα καλύτερα φυσικά λιμάνια στην Ελλάδα. Στην ενδιάμεση περιοχή δημιουργήθηκαν αυτόνομες οικιστικές μονάδες Η Νικόπολη ανήκει στις λίγες αρχαίες πόλεις στον ελληνικό χώρο που είχαν την τύχη να ξεφύγουν από τη διαρκή οικοδόμηση, με αποτέλεσμα να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση πολλά μνημεία της πόλης. Η πόλη, στην οποία εφαρμόστηκε το πολεοδομικό σύστημα της σκακιέρας, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας. Αφετηρία της πολεοδομικής χάραξης της πόλης αποτέλεσε η ανέγερση του Μνημείου της Νίκης στον ιερό λόφο του Απόλλωνα, στη θέση όπου είχε στρατοπεδεύσει ο Οκταβιανός. Το περίγραμμα της πόλης, ένα ακανόνιστο τετράπλευρο, ακολουθεί τις κλίσεις του εδάφους και ο οχυρωματικός περίβολος, με περίμετρο μεγαλύτερη των 5 χιλ., υποκαθίσταται στα δυτικά και νότια από τη μακρά πεσσοστοιχία του υδραγωγείου, που τροφοδοτούσε με νερό την πόλη από τις πηγές του Αγ. Γεωργίου. Οι πύλες, τοποθετημένες στους τέσσερεις βασικούς άξονες, πλαισιώνοντανεξωτερικά από νεκροταφεία, τα οποία εκτείνονταν κατά μήκος των οδών, και σε αυτά είναι ορατά ακόμη και σήμερα μεγάλα ταφικά κτίσματα πλουσίων οικογενειών. Από τη βόρεια πύλη διερχόταν ο cardo maximus, ο οποίος μέσω της βόρειας Νεκρόπολης οδηγούσε στο «εν άλσει» Προάστειο, την περιοχή μεταξύ της πόλης και του ιερού του Απόλλωνα, η οποία ήταν οργανωμένη με κέντρο το Μνημείο του Αυγούστου. Στο Προάστειο σώζονται σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, βοηθητικά για την τέλεση των Νέων Ακτίων, όπως οι Βόρειες Θέρμες, το Θέατρο, το Γυμνάσιο, το Στάδιο.
|
Στην περιφέρεια της πόλης αναπτύσσονται κτίρια βοηθητικού χαρακτήρα, όπως οι μεγάλες θέρμες και οι κεντρικές δεξαμενές ανατολικά της αγοράς. Την εσωτερική αυτή οργάνωση της ρωμαϊκής πόλης διαταράσσουν εν μέρει τα παλαιοχριστιανικά τείχη και τα συγκροτήματα των βασιλικών, τα οποία καταλαμβάνουν μία έκταση περίπου ίση με το 1/6 της αρχικής πόλης. Στην ''ευρύτερη πόλη'', στην εκτός των τειχών περιοχή, και ιδίως προς τα νοτιανατολικά, στην πορεία της χερσονήσου, σώζονται λείψανα οικοδομημάτων με ποικίλες χρήσεις (μαυσωλεία, εργαστήρια, κατοικίες), τα οποία δεν ανήκουν στην πόλη, αλλά βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με αυτή. |