O ποταμός Αχέροντας πηγάζει από τα ορεινά του Νομού Ιωαννίνων. Επειτα από διαδρομή 64 χιλιομέτρων, εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πλήθους οικοσυστημάτων που φιλοξενούν και συντηρούν πολλά είδη φυτών και ζώων.Ο ποταμός διασχίζει την κοιλάδα που σχηματίζεται ανάμεσα στους ορεινούς όγκους της δυτικής Ηπείρου και κοντά στο Δημοτικό Διαμέρισμα Τρίκαστρο και περνά από ένα στενό και επιβλητικό φαράγγι που σχηματίζουν τα βουνά της Παραμυθιάς και του Σουλίου. Η περιοχή αυτή ονομάζεται "Στενά του Αχέροντα", είναι εξαιρετικής ομορφιάς και παρουσιάζει σημαντικό οικολογικό ενδιαφέρον.

Το έντονο ανάγλυφο της περιοχής των Στενών του Αχέροντα, η τραχύτητα των γύρω βουνών, η πλούσια βλάστηση και τα καθαρά και ορμητικά νερά του ποταμού, συνθέτουν ένα τοπίο ιδιαίτερης ομορφιάς. Σε αρκετά τμήματα του ποταμού, εκεί που η ροή του είναι ομαλή, σχηματίζονται νερόλακκοι και μικρές λιμνούλες, τόποι ιδανικοί για τη διαβίωση πολλών αμφιβίων και ψαριών. Σε άλλες πλευρές, ο ποταμός κυλά ορμητικά μέσα από κατακόρυφους και ψηλούς βράχους (αρκετές φορές το ύψος τους ξεπερνά τα 100 μέτρα, ενώ το πλάτος του ποταμού στα σημεία αυτά φτάνει τα δύο μέτρα). Σε μερικά πάλι σημεία, η επιφανειακή ροή του νερού είναι μικρότερη, κυρίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.Ο Ομηρος περιγράφει τις εκβολές του Αχέροντα ως "...ένα ακρογιάλι μικρό, με γύρω φουντωτά της Περσεφόνης δάση, όλο από λεύκες λυγερές και ιτιές καρποτινάχτρες". Η περιγραφή αυτή της περιοχής παρουσιάζει ομοιότητα με τη σημερινή εικόνα του όρμου της Αμμουδιάς. Ωστόσο, ο όρμος πρέπει να ήταν πολύ πιο βαθύς, καθώς τα φερτά υλικά που μεταφέρει ο Αχέροντας επί χιλιάδες χρόνια, έχουν επεκτείνει την πεδιάδα προς τη θάλασσα.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, η πεδιάδα του Αχέροντα ήταν ο τόπος όπου κατοικούσαν οι ψυχές των νεκρών.

Στο χώρο αυτό, οι επισκέπτες, αφού υποβάλλονταν σε πολυήμερη προετοιμασία που περιελάμβανε πλήρη απομόνωση και ειδική διατροφή, οδηγούνταν στις υπόγειες αίθουσες του Νεκρομαντείου, όπου επικοινωνούσαν με τα πνεύματα των αγαπημένων τους νεκρών που προφήτευαν το μέλλον.

Η περιοχή αποτελούσε σημαντικό πόλο έλξης επισκεπτών, αλλά η ευημερία αυτή έμελλε να τελειώσει το 167 π.Χ., όταν ο Ρωμαίος Αιμίλιος Παύλος κατέστρεψε ολοσχερώς όλες τις πόλεις της Ηπείρου και πήρε μαζί του περισσότερους από 150.000 αιχμαλώτους. Στο πέρασμα των xρόνων από τότε, οι διαδοχικοί κατακτητές, οι συνεχείς πολεμικές συγκρούσεις και οι ληστρικές επιδρομές οδήγησαν σε μαρασμό για μεγάλο χρονικό διάστημα την ευρύτερη περιοχή του Αχέροντα, όπως και όλη την Ηπειρο.

Γενικά για τον ποταμό Αχέροντα

Ο βιότοπος "Δέλτα και τα Στενά του Αχέροντα" καταλαμβάνει το βόρειο τμήμα του νομού Πρέβεζας και ένα μικρό τμήμα του νότιου άκρου του νομού Θεσπρωτίας: Τη δυτική πλευρά αποτελούν οι ακτές του Ιονίου πελάγους, ενώ την ανατολική της τα Στενά του Αχέροντα και ο ορεινός όγκος των νότιων απολήξεων των βουνών του Σουλίόυ και της Παραμυθιάς. Η ποικιλία των φυσικών χαρακτηριστικών της περιοχής, όπως ποτάμια, χείμαρροι, έλη, βάλτοι, λόφοι, βουνά και παράλιες εκτάσεις σε συνδυασμό με την χλωρίδα και πανίδα, σχηματίζουν αξιόλογα χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα που είναι:
οι ελώδεις εκτάσεις, η παραποτάμια βλάστηση, το βραχώδες φαράγγι του Αχέροντα, οι φυλλοβόλες δρύες, τα αείφυλλα-πλατύφυλλα στο εσωτερικό της περιοχής, το δάσος Χαλεπίου πεύκης και άλλα λιγότερο σημαντικά. Με τον Αχέροντα ενώνουν τα νερά τους οι παραπόταμοι Κοκκυτός και Τσαγκαριώτικος

Η βλάστηση της περιοχής παρουσιάζει ποικιλία λόγω των διαφόρων κλιματεδαφικών συνθηκών και των ποικιλόμορφων ανθρωπογενών και ζωογενών επιδράσεων. Αξιόλογο, όσον αφορά τις αισθητικές, προστατευτικές και αναψυχικές λειτουργίες του, είναι και το δάσος Χαλεπίου πεύκης. Οι αρχικοί φυσικοί βιότοποι υπέστησαν σοβαρότατες αλλοιώσεις από τις αλόγιστες ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι αλλοιώσεις προέρχονται από την αποξήρανση ολόκληρων υγροτόπων, την καταστροφή εκτεταμένων υδροχαρών δασών και τη μείωση της παραποτάμιας βλάστησης, την καταστροφή των δασών με αποτέλεσμα να απειλείται άμεσα ή ορνιθοπανίδα της περιοχής, με μείωση του πληθυσμού πολλών ειδών πουλιών ακόμα και με την εξαφάνισή τους. Αξίζει να αναφέρουμε κάποια απ' τα πουλιά που λόγω των αλόγιστων δραστηριοτήτων που γίνονται ή έχουν γίνει κατά καιρούς, συναντώνται ελάχιστα κι άλλα από αυτά κινδυνεύουν να εξαφανιστούν τελείως όπως: λαγγόνα, αργυροπελεκάνος, αργυροτσικνιάς, χαλκόκοτα, σταχτόχηνα, τσίφτης, στεπόκιρκος κ.α. Η πανίδα είναι μετακινούμενη σε ευρύτερες εκτάσεις της περιοχής με κύριο αντικείμενο προσοχής την ορνιθοπανίδα που παρά την αλλοίωση των φυσικών χαρακτηριστικών και την υποβάθμιση των φυσικών βιοτόπων και οικοσυστημάτων παρουσιάζει μεγάλη ποικιλότητα.

Όσον αφορά την πανιδα των χερσαίων εκτάσεων συναντάμε τις τρεις μεγάλες κατηγορίες των θηλαστικών (σκαντζόχοιρος, δασοποντικός, κουνάβι, νυχτερίδα κ.α.), αμφιβίων (δεντροβάτραχος, λιμνοβάτραχος, σαλαμάνδρα κ.α.), και ερπετών (ποταμοχελώνα, κονάκι ή άποδη σαύρα, οχιά, κοινή πρασινόσαυρα κ.α.). Καθεστώς προστασίας: -Εθνικό και Περιφερειακό επίπεδο -ΣΠΠ. Σπουδαιότητα: Η περιοχή αποτελεί σημαντικό τμήμα της αλυσίδας των υγροτόπων της Δ Ελλάδας. Οι φυσικοί οικότοποι έχουν περιοριστεί ή υποβαθμισθεί ιδιαίτερα. Η διαχείρισή τους πρέπει να γίνει με βάση ένα ολοκληρωμένο διαχειριστικό σχέδιο, έτσι ώστε να επιτευχθεί όχι μόνο η προστασία τους από την περαιτέρω υποβάθμιση αλλά και η ανασύστασή τους.

Όσον αφορά στα είδη Quercus ithaburensis ssp. macrolepis και Alnus glutinosa, οι πληθυσμοί τους έχουν δεχθεί έντονες επιδράσεις προερχόμενες από πυρκαγιές, κοπή ή εκκαθαρισμούς, ενώ ο πληθυσμός του Pancratium maritimum αποτελείται από μικρό αριθμό ατόμων που φύονται μόνο στην παραλία της Αμμουδιάς. Τα στενά Αχέροντα αποτελούν σπουδαίο βιότοπο βαλκανικών ενδημικών ειδών, που σε συνδυασμό με την ύπαρξη σημαντικών αρχαιολογικών χώρων (Νεκρομαντείο, Ακρόπολις Εφύρας κ.α.), προσδίδουν στην περιοχή έντονο οικοτουριστικό χαρακτήρα. Ο ποταμός Αχέροντας από τις πηγές μέχρι τις εκβολές του, δημιουργεί στο διάβα του μια εναλλαγή τοπίων με ιδιαίτερο οικολογικό και φυσιολατρικό ενδιαφέρον. Ο ποταμός είναι πλωτός από τις εκβολές μέχρι τον Μεσοπόταμο-Νεκρομαντείο. Τόσο οι εκβολές, όσο και τα στενά του ποταμού δημιουργούν ένα αξιόλογο οικοσύστημα που έχει ενταχθεί στις περιοχές προστασίας της φύσης του Δικτύου Φύση 2000.

Το Δέλτα του Αχέροντα

Ο Αχέροντας μετά την έξοδό του από το φαράγγι κοντά στο χωριό Γλυκή, διασχίζει την πεδιάδα που δημιουργήθηκε από την αποξήρανση της Αχερουσίας Λίμνης αλλά και τις προσχώσεις και τις αποθέσεις φερτών υλικών που μετέφερε ο ίδιος ο ποταμός. Έπειτα από πορεία 20 περίπου χιλιομέτρων, ο ποταμός εκβάλλει στον όρμο της Αμμουδιάς. Το μεγαλύτερο μέρος του Δέλτα του Αχέροντα έχει μετατραπεί σε χωράφια ύστερα από διαδοχικές αποξηράνσεις και αποστραγγιστικά έργα. 

Αρκετές όμως είναι οι εκτάσεις που πλημμυρίζουν εποχικά ή ακόμα και καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Δύο αξιόλογες υγροτοπικές περιοχές στο κάτω μέρος της δελταϊκής πεδιάδας είναι το έλος της Αμμουδιάς (στα βόρεια των εκβολών του ποταμού) και το μικρότερης έκτασης έλος της Βαλανιδοράχης (στα νότια των εκβολών). Οι εκτάσεις αυτές καλύπτονται από βούρλα, αρμυρήθρες, αρμυρίκια και καλαμιές. Κατά μήκος της κοίτης του Αχέροντα και των στραγγιστικών τάφρων έχουν διασωθεί υπολείμματα παρόχθιας δενδρώδους βλάστησης με ιτιές, ασημόλευκες, λυγαριές, σκλήθρα και φράξους.

Τα Στενά του Αχέροντα

Το έντονο ανάγλυφο της περιοχής των Στενών του Αχέροντα, η τραχύτητα των γύρω βουνών, η πλούσια βλάστηση και τα καθαρά και ορμητικά νερά του ποταμού, συνθέτουν ένα τοπίο ιδιαίτερης ομορφιάς. Σε αρκετά τμήματα του ποταμού, εκεί που η ροή του είναι ομαλή, σχηματίζονται νερόλακκοι και μικρές λιμνούλες, τόποι ιδανικοί για τη διαβίωση πολλών αμφιβίων και ψαριών. 

Σε άλλες πλευρές, ο ποταμός κυλά ορμητικά μέσα από κατακόρυφους και ψηλούς βράχους (αρκετές φορές το ύψος τους ξεπερνά τα 100 μέτρα, ενώ το πλάτος του ποταμού στα σημεία αυτά φτάνει τα δύο μέτρα). Σε μερικά πάλι σημεία, η επιφανειακή ροή του νερού είναι μικρότερη, κυρίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.  Στις βραχώδεις πλαγιές των Στενών του Αχέροντα φωλιάζουν πολλά είδη αρπακτικών πουλιών, όπως γερακίνες, ξεφτέρια, βραχοκιρκίνεζα, ασπροπάρηδες και φιδαετοί.

Στην ευρύτερη περιοχή συχνά συναντάμε όρνια, πετρίτες, σπιζαετούς και χρυσαετούς. Μεγάλα θηλαστικά, όπως λύκοι και αγριογούρουνα, αναζητούν τροφή και καταφύγιο στις δασωμένες πλαγιές του φαραγγιού, ενώ άλλα θηλαστικά της περιοχής των Στενών είναι η αλεπού, ο ασβός, το κουνάβι, η νυφίτσα, η αγριόγατα, ο δασοποντικός κ.ά. Στα νερά του ποταμού ζει η βίδρα, ένα σπάνιο υδρόβιο θηλαστικό που ζει σε καθαρά νερά με πλούσια παρόχθια βλάστηση. Στα νερά του Αχέροντα αναπαράγονται περισσότερα από εννέα είδη ψαριών, ένα από τα οποία είναι ο αχερωνογοβιός, ενδημικό είδος του Αχέροντα. Χλωρίδα Τη χλωρίδα των Στενών συνθέτουν ασφάκες, σπάρτα, λαδανιές, φτέρες, πλατάνια, ιτιές, αριές και άλλα 180 είδη φυτών και δένδρων. Ανάμεσά τους υπάρχουν και πολλά σπάνια, όπως η μόλτκια η πετρώδης, η σκαβιόζα η ηπειρωτική, η σκουτελλάρια η λειμώνιος και αρκετά είδη που φύονται αποκλειστικά στην Ελλάδα, όπως τα Cerastium brachypelatum ssp. pindigenum και Crepis hellenica ssp. hellenica.

Πηγή: www.preveza.gr

 Πλατάνια και ιτιές βυθίζουν τα φυλλώματα τους τα ήρεμα νερά του ποταμού, δίπλα στη φιδωτή άσφαλτο.

Ο αγωγός που μετέφερε το νερό αποτελείτο από τοξωτό αυλάκι με στεγανοποιημένη κάλυψη και τετράγωνα ανοίγματα εξαερισμού, πού υπήρχαν σε αποστάσεις.

Πηγή: www.dimoszirou.gr

Δυτικά της φιλιππιάδας και σε απόσταση 4,5 χλμ. Βρίσκεται η πανέμορφη λίμνη του Ζηρού. Μπορείτε να φθάσετε με το αυτοκίνητο ως της όχθες της λίμνης, καθώς υπάρχει δασικός δρόμος κατά μήκος της νότιας πλευράς της.
Η περιοχή της λίμνης αποτελεί μοναδικό βιότοπο, σχεδόν ανέγγιχτο από τον άνθρωπο. 

Έχει έκταση 420 στρέμματα και περιβάλλεται από πλούσια βλάστηση με πολλά είδη δέντρων και άλλων φυτών. Η ομορφιά και η γαλήνη της λίμνης, που προσφέρεται για χαλαρωτικούς περιπάτους και ποδηλασία στις όχθες της, μαγεύουν τον επισκέπτη.Πρόκειται για εκδρομή που θα σας μείνει κυριολεκτικά αξέχαστη.

Η δημιουργία της λίμνης Ζηρού φαίνεται να οφείλεται στην τεκτονοκαρστική δραστηριότητα της περιοχής. Οι γεωλόγοι πιστεύουν ότι η λίμνη αποτελούσε λιμναίο σπήλαιο, αλλά η οροφή κατέρρευσε προ 10.000 ετών περίπου. Ο υδροφόρος ορίζων της λίμνης είναι ο ίδιος με αυτόν του ποταμού Λούρου, συνεπώς τα δύο υδάτινα συστήματα επικοινωνούν . Οι διαστάσεις της λίμνης είναι περίπου 900μ Χ 600μ. Το μέγιστο βάθος της λίμνης, σύμφωνα με μετρήσεις του ιδιώτη Χαράλαμπου Γκούβα το έτος 1997 βρέθηκε 70 μέτρα ενώ στη βόρεια όχθη το άμεσο βάθος στα βράχια είναι 9 μέτρα. Η νότια όχθη «σβήνει» σταδιακά σε ρηχή αμμουδιά . Η θερμοκρασία του νερού κυμαίνεται χειμώνα καλοκαίρι από 9,6οC - 21,2οC.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΖΗΡΟΥ

Η λαϊκή μυθολογία έχει πλάσει και σχετικό μύθο σχετικά με τη δημιουργία της λίμνης. Σύμφωνα με αυτόν, "δύο αδελφές, μία πλούσια και μία φτωχή, βρίσκονταν σε αντιδικία με έρεισμα τα παχουλά παιδιά της φτωχής που σιτίζονταν με αποφάγια της πλούσιας. Τελικά επήλθε ρήξη των δύο αδελφών και η φτωχή πήρε το δρόμο της ξενιτιάς προς το βουνό. Τότε παρουσιάσθηκε άγγελος και της είπε να μη γυρίσει πίσω να δει την καταστροφή γιατί θα μετατραπεί σε στήλη άλατος. Σε λίγο έγινε σεισμός και η περιοχή κατέρρευσε με αποτέλεσμα να καταπιεί το σπίτι και την οικογένεια της πλούσιας αδελφής. Η φτωχή αδελφή τρόμαξε και γυρίζοντας πίσω μαρμάρωσε μαζί με το γάιδαρό της".

Πηγή: www.dimoszirou.gr

Ο Πύργος του Ρολογιού πλάι στην μητρόπολη της Πρέβεζας, τον Άγιο Χαράλαμπο (επίσης κτίσμα του 18ου αιώνα), είναι χαρακτηριστικό δείγμα βενετικής αρχιτεκτονικής και κατασκευάστηκε το 1752. Αργότερα προστέθηκε το «καπέλο» στην κορυφή και το καμπαναριό του ναού του Αγίου Χαραλάμπους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξαίρετες εικόνες του τέμπλου, οι αγιογραφίες -επηρεασμένες από τη βενετσιάνικη ζωγραφική- και το ξυλόγλυπτο επιχρυσωμένο τέμπλο.

Αποτελεί ίσως το πιο παλιό μνημείο της πόλης και στην πλάκα της πρόσοψης, πάνω από το ηλιακό ρολόι είναι σκαλισμένη η εξής επιγραφή :
«ΩΡΟΣΚΟΠΕΙΟΝ  ΚΤΙΣΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣΘΕΝΤΩΝ ΥΠΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ  ΣΕΜΙΤΕΚΟΛΟΥ  ΠΡΟΒΛΕΦΤΟΥ  ΕΝ  ΕΤΕΙ  ΣΩΤΗΡΙΩ  ΑΨΝΒ (1752)».

Ο Πύργος του Ρολογιού είναι το πιο διάσημο meeting point για τους κατοίκους της πόλης της Πρέβεζας μέχρι και σήμερα.

Πηγή: www.preveza.gr

Κείμενο-Επιμέλεια: Νικόλαος Β. Παππάς, ΜΑ Αρχαιολόγος.

Σε απόσταση κοντινή από τον αρχαιολογικό χώρο της Κασσώπης, πάνω από την προικισμένη σε βλάστηση Καμαρίνα, ορθώνεται ο ιστορικός βράχος του Ζαλόγγου, όπου 63 Σουλιώτισσες με τα παιδιά τους έσυραν το 1803 τον χορό του θανάτου, για να μην πέσουν στα χέρια των ανδρών του Αλή πασά (1788-1822), όταν το Σούλι υπέκυψε μετά από πολύχρονους αγώνες.

Προς τιμήν των ηρωίδων αυτών, που προτίμησαν τον θάνατο από την ατίμωση και τη δυστυχία, στήθηκε στην κορυφή του ιστορικού αυτού βράχου, ως σύμβολο μνήμης και αυταπάρνησης, το μνημείο που δεσπόζει εκεί από το 1961, έργο του γλύπτη Γεωργίου Ζογγολόπουλου και του αρχιτέκτονα Πάτροκλου Καραντινού. Ο ξακουστός γλύπτης κατάφερε, με τρόπο εύγλωττο, να μεταφέρει τον χορό που συνδέθηκε με τη λύτρωση, την αγάπη για την ελευθερία, τον αγώνα για τη ζωή. Πιασμένες χέρι-χέρι, καθώς σέρνουν τον χορό, οι γυναικείες μορφές μεγεθύνονται κλιμακωτά και στην άκρη του γκρεμού της θυσίας γιγαντώνονται, μετατρέπονται σε μορφές τεράστιες, ηρωικές, σύμβολα αιώνια της θυσίας και της αγάπης για την ελευθερία, στον βωμό της οποίας δεν δίστασαν να θυσιάσουν όχι μόνον τη δική τους ζωή, αλλά και τη ζωή των παιδιών τους.

Το μνημείο, μήκους 18 μ. και ύψους 13 μ., εδράζεται σε λιθόχτιστη βάση πάνω στην οποία έχουν τοποθετηθεί οι έξι γιγαντόσωμες αφαιρετικές μορφές των Σουλιωτισσών, κατασκευασμένες από οπλισμένο σκυρόδεμα επενδυμένο με περίπου 4.300 ασβεστολιθικούς όγκους, διαστάσεων 50Χ30 εκ., υπόλευκου χρώματος.

Μεγάλος είναι ο αριθμός των επισκεπτών που κάθε χρόνο καταφθάνουν εδώ για να αποτίσουν φόρο τιμής στις ηρωικές αυτές μορφές, που πέρασαν στην αιωνιότητα ως σύμβολα της αυτοθυσίας και του ελεύθερου πνεύματος. Σε ανάμνηση μάλιστα της θυσίας τους, κάθε χρόνο διοργανώνονται στη γειτονική Καμαρίνα, κάθε δεύτερη Κυριακή του Αυγούστου, τα «Ζαλόγγεια», με πάνδημη συμμετοχή.

Πρόσβαση
Το μνημείο βρίσκεται κοντά στον οικισμό Καμαρίνα, περίπου 29 χλμ. από την Πρέβεζα. Η πρόσβαση στην κορυφή του βράχου είναι εφικτή μέσα από ένα λιθόστρωτο μονοπάτι 400 και πλέον σκαλοπατιών, το οποίο ξεκινά από το Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου, χτισμένο σε πλάτωμα κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της  αρχαίας Κασσώπης.

Από την ιδέα ως την υλοποίηση
Μια εκπαιδευτική συγκέντρωση των διδασκάλων του νομού Πρέβεζας στις 10 Ιουνίου 1950 στάθηκε η αφορμή για να γεννηθεί η ιδέα για την ανέγερση του περιώνυμου αυτού μνημείου, όταν ο τότε διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Καμαρίνας, Γεώργιος Σακκάς, πρότεινε τη δημιουργία του.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα, την 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, ο τότε Νομάρχης Πρέβεζας κάνει έκκληση, μέσω των δημάρχων και κοινοταρχών, για έρανο, το παράδειγμα του οποίου ακολουθεί αργότερα και ο επιθεωρητής δημοτικών σχολείων Πρέβεζας, απευθυνόμενος προς όλα τα σχολεία της περιφέρειας. Στις 29 Οκτωβρίου 1950 και, ενώ ο έρανος συνεχιζόταν σε πανελλήνια κλίμακα, πραγματοποιείται η συμβολική θεμελίωση του μνημείου. Την 1η Μαΐου 1953, και ενώ έχει συγκεντρωθεί κάποιο χρηματικό ποσό, το Υπουργείο Παιδείας προκηρύσσει πανελλήνιο διαγωνισμό μεταξύ γλυπτών και αρχιτεκτόνων, στον οποίο βραβεύεται η μελέτη του Πάτροκλου Καραντινού και του Γεωργίου Ζογγολόπουλου, η οποία προέβλεπε μια κατασκευή από λιθοδομή στηριζόμενη σε  σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα.

Το 1955 οι εργασίες διακόπτονται ξανά, γι' αυτό και στις 30 Απριλίου ο Γενικός Διοικητής Ηπείρου απευθύνει έκκληση προς τους δημάρχους, κοινοτάρχες και διευθυντές των σχολείων για νέο έρανο για την αποπεράτωση του μνημείου. Τον Μάρτιο του 1957 εγκρίνεται η συνέχιση των εργασιών, με τη βοήθεια αυτή τη φορά και του στρατού, προκειμένου να προχωρήσουν τα σχέδια υλοποίησης του έργου. Τη γενική εποπτεία αναλαμβάνουν ο Γεώργιος Ζογγολόπουλος και ο Πάτροκλος Καραντινός, ενώ την τεχνική εφαρμογή, ύστερα από πρόταση των μελετητών, ο μαρμαροτεχνίτης Ελευθέριος Γυφτόπουλος. Μαρμάρινη πλάκα στη βάση του μνημείου μνημονεύει τα ονόματα και των τριών αυτών συντελεστών:«Γεώργιος Ζογγολόπουλος γλύπτης, Πάτροκλος Καραντινός αρχιτέκτων, τεχνική επιμέλεια Ελευθέριος Γυφτόπουλος». Οι εργασίες ως την ολοκλήρωση θα διαρκέσουν αυτή τη φορά τέσσερα περίπου χρόνια (1957-1960). Το 1961 θα συνδεθεί τόσο με την αποπεράτωση όσο και τα αποκαλυπτήρια του μνημείου που θα πραγματοποιηθούν στις αρχές καλοκαιριού (10 Ιουνίου).

Η παθολογία και η συντήρηση του μνημείου
Στο διάστημα των πενήντα περίπου χρόνων που πέρασαν από τα αποκαλυπτήριά του (1961), το μνημείο έχει υποστεί σοβαρές φθορές και ζημιές, κυρίως εξαιτίας των κεραυνών, του παγετού, των όμβριων υδάτων και της οξείδωσης του χάλυβα στον φέροντα οργανισμό. Αρκετά τμήματα της λίθινης επένδυσης στον κορμό του αλλά και στις κεφαλές των μορφών έχουν αποκολληθεί, πολλοί λίθοι παρουσίασαν ρωγμές, ενώ οι βραχίονες των μορφών και άλλα μέρη του οπλισμού στο οπλισμένο σκυρόδεμα παρουσίασαν οξείδωση.
Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα αυτά, εκπονήθηκε από ειδικούς επιστήμονες, σε συνεργασία με το «Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου» (www.zongolopoulos.gr) και τον Δήμο Ζαλόγγου, ειδική μελέτη για την συντήρηση και αποκατάσταση του μνημείου, που σκοπό έχει να μην αλλοιωθεί η αυθεντικότητά του, με επεμβάσεις διακριτές και αναστρέψιμες, με τρόπους δομής και υλικά πρωτογενή και φυσικά σύγχρονη αντικεραυνική προστασία.

Από την κατασκευή ως τη συντήρηση
Φωτογραφίες και ντοκουμέντα
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης του μνημείου, οι επισκέπτες που δεν μπορούν να προσεγγίσουν την κορυφή του βράχου, θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν, μέσα από φωτογραφίες και ντοκουμέντα, όλες τις φάσεις κατασκευής και συντήρησής του στη μόνιμη έκθεση που θα οργανώσει για τον σκοπό αυτό, σε συνεργασία με το «Ίδρυμα Γεωργίου Ζογγολόπουλου», το Λαογραφικό Μουσείο Καμαρίνας, σε κατάλληλα διαμορφωμένη αίθουσά του.

Ενδεικτική βιβλιογραφία
- Δ.Κοντελεντζίδου, Γιώργος Ζογγολόπουλος. Σύγχρονοι Έλληνες εικαστικοί (2009) 37-39.
- Β.Καραΐσκου, Τέχνη και κοινωνία. Η Ανθρώπινη Μορφή στη Μεταπολεμική Ελληνική Γλυπτική (1945-1975) (διδακτορική διατριβή, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) (2001).
- Ρ.Λουτζάκη, «Ο χορός του Ζαλόγγου», Αρχαιολογία τεύχ. 100, 2006, 17-25 (http://www.arxaiologia.gr/assets/media/PDF/migrated/100_17-25.pdf).

Πηγή: www.preveza.gr

Το κτίριο του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Νικόπολης, συνολικής επιφάνειας 2.150τ.μ., ανεγέρθηκε σε οικόπεδο έκτασης 20 περ. στρεμμάτων, που βρίσκεται στην είσοδο της πόλης της Πρέβεζας.

Περιλαμβάνει δύο κύριους εκθεσιακούς χώρους εμβαδού 200τ.μ. έκαστο, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, χώρους διοίκησης, εργαστήρια συντήρησης, αποθηκευτικούς χώρους, χώρους εξυπηρέτησης κοινού (εκδοτήριο εισιτηρίων, πωλητήριο, αναψυκτήριο) και ξενώνα.
Η έκθεση του Μουσείου αφορά αποκλειστικά στα ευρήματα του αρχαιολογικού χώρου της Νικόπολης και όχι στη Συλλογή μιας ευρύτερης περιοχής, γεγονός που καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την κεντρική ιδέα της έκθεσης. Επομένως, ένας από τους πρωταρχικούς παράγοντες είναι η σύνδεση της Έκθεσης και του Μουσείου με τον αρχαιολογικό χώρο της Νικόπολης. Η εικόνα του χώρου κρίνεται απαραίτητο να βρίσκεται διαρκώς στο μυαλό του επισκέπτη,καθώς με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η πληρέστερη κατανόηση της έκθεσης, ανεξαρτήτως του αν η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο προηγείται ή έπεται. Η σύνδεση του Μουσείου με τον αρχαιολογικό χώρο και τα μνημεία πραγματοποιείται στο χώρο υποδοχής του Μουσείου καθώς και σε σημεία της Έκθεσης με οπτικοακουστικό υλικό.
Σε αυτό το πλαίσιο προβάλλεται η μεγαλοπρεπής ρωμαϊκή Νικόπολη, ως η πόλη-σύμβολο μιας μεγαλειώδους νίκης, που ιδρύθηκε για να επιδείξει την ισχύ του Οκταβιανού Αυγούστου. Ταυτόχρονα παρουσιάζεται η παλιοχριστιανική πόλη,που μεταβάλλεται με την κατάρρευση των ρωμαϊκών συνόρων, τη μεταφορά της πρωτεύουσας της Αυτοκρατορίας από τη Δύση στην Ανατολή και την επικράτηση του Χριστιανισμού, ανασυντάσσεται κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο και ανακτάτο μεγαλοπρεπή χαρακτήρα της, αποτελώντας καίριο θρησκευτικό και διοικητικό κέντρο.
Καθώς τα όρια ανάμεσα στο ρωμαϊκό και τον παλαιοχριστιανικό κόσμο είναι συμβατικά και ο απόλυτος διαχωρισμός των δύο περιόδων με την αντίστοιχη κατανομή των ευρημάτων σχεδόν αδύνατος, επιλέγεται η εξελικτική (χρονολογικά και θεματικά) παρουσίασή τους μέσα στις δύο κύριες αίθουσες του Μουσείου, την αίθουσα Α και την Αίθουσα Β.
Πριν την είσοδο στην αίθουσα Α, στο Διάδρομο Α, αναπτύσσεται το Χρονολόγιο, με τα σημαντικότερα γεγονότα που συνέβησαν από το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου έως την ίδρυση της Νικόπολης (28 π.Χ.).
Στην Αίθουσα Α, μέσα από αρχιτεκτονικά μέλη (κιονόκρανα, θωράκια), βωμούς, αγάλματα και προτομές, καθώς και από νομίσματα, κεραμικά, γυάλινα και μεταλλικά αντικείμενα, παρουσιάζεται αρχικά η ίδρυση της πόλης και, στη συνέχεια, η εξέλιξή της κατά τη ρωμαϊκή και την παλαιοχριστιανική εποχή, μέχρι την παρακμή και την εγκατάλειψή της. Η Έκθεση αναπτύσσεται μέσω ενός τριμερούς σχήματος: α. Η ναυμαχία του Ακτίου και το Μνημείο της Νίκης του Αυγούστου, β. Η Ρωμαϊκή Πόλη και οι Υποδομές της και γ. Η μετάβαση στην Παλαιοχριστιανική Πόλη και οι πρώιμοι βυζαντινοί χρόνοι, μέσα από το οποίο παρουσιάζεται ο συνοικισμός της Νικόπολης, η νομισματοκοπία, τα δημόσια κτίρια,η λατρεία, ο δημόσιος βίος, η μετάβαση στη νέα εποχή, ο θρησκευτικός βίος και οι Βασιλικές της Νικόπολης.
Στην Αίθουσα Β προβάλλονται διαχρονικά οι επιμέρους τομείς και οι εκφάνσεις του βίου των κατοίκων της Νικόπολης, όπως η εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα, η καθημερινή ζωή, οι δραστηριότητες και οι συνήθειες των ανθρώπων, καθώς και η στάση τους απέναντι στο θάνατο. Διαμορφώνεται ένα είδος νοητού "περιπάτου" του επισκέπτη, δίνοντας την αίσθηση ότι περιέρχεται μέσα από το λιμάνι, τα εργαστήρια, τα σπίτια και, τέλος, τα νεκροταφεία της πόλης. Εκτίθενται αμφορείς, πλίνθοι, αγγεία καθημερινής χρήσης και οικοσκευή, κοσμήματα και σκεύη καλλωπισμού, εργαλεία, παιχνίδια καθώς και ταφικά σύνολα με σαρκοφάγους και τεφροδόχα γυάλινα και πήλινα αγγεία.
Στην έξοδο της Αίθουσας Β (Διάδρομος Β) εκτίθεται τμήμα της Tabula Peutigeriana, αντίγραφο μεσαιωνικού χάρτη με απεικόνιση της Ακτίας Νικόπολης. Στους Διαδρόμους Γ και Δ παρουσιάζεται η ιστορία της περιοχής και του αρχαιολογικού χώρου μέσα από αρχειακό υλικό καθώς και το ιστορικό των ανασκαφών, από τις αρχές του 20ου αιώνα.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Εισιτήριο: ολόκληρο 3€, μισό 2€
Ώράριο: Τρ.-Παρ.: 08.30 - 15.00, Σαβ.-Κυρ.: 08.30 - 15.00, τη Δευτέρα το Μουσείο είναι κλειστό
Τηλ.: 26820 89892
FAX: 26820 89893
SITE: www.nicopolismuseum.gr

Πηγή: www.lgepka.gr

Το ελληνιστικό νεκρομαντείο και ιερό του Άδη και της Περσεφόνης, βρίσκεται 45 χλμ. ΒΔ της Πρέβεζας, πλησίον της κοινότητας Μεσοποτάμου του Δήμου Φαναρίου και καλύπτει μία έκταση περίπου τριών στρεμμάτων.

Περιβάλλεται από ορθογώνιο περίβολο διαστάσεων 62,40μ. x 46,30μ, ο οποίος σώζεται σε μεγάλο ύψος και είναι

 κατασκευασμένος με ογκολίθους από ντόπιο ασβεστόλιθο κατά το πολυγωνικό σύστημα, όπως και οι αρχαίες Ακροπόλεις τηςπεριοχής.

Η είσοδος του ιερού βρίσκεται στο δυτικό άκρο της βόρειας πλευράς του ιερού. Το ορθογώνιας κάτοψης συγκρότημα του ιερού χωρίζεται σε δύο μεγάλα τμήματα, το ανατολικό, το οποίο οικοδομήθηκε στις αρχές του 3ου αι καιπεριλαμβάνει το κυρίως ιερό και τους χώρους προετοιμασίας των πιστών και το δυτικό, που προσετέθη στα τέλη του 3ου ή στις αρχές του 2ου αι. και στο οποίο βρισκόταν η είσοδος του ιερού η αυλή και βοηθητικοί χώροι.

Το ανατολικό τμήμα του ιερού, αποτελείται στο μέσο από το κυρίως ιερό, το οποίο περιβάλλεται από διαδρόμους, τετράγωνους χώρους και τον λαβύρινθο. Το κυρίως ιερό είναι τετράγωνης κάτοψης, διαστάσεων 21,30 x 21,65 μ. Είναι χτισμένο επίσης κατά το πολυγωνικό σύστημα και οι ιδιαιτέρως ισχυροί εξωτερικοί τοίχοι του, πάχους 3,30 μ., σώζονται σε ύψος έως 3,30 μ. Πάνω από το ύψος αυτό ήταν χτισμένοι διάδρομοι πάχους 1,50μ. από ωμές και ψημένεςπλίνθους, που χρησίμευαν, σύμφωνα με το Σωτήριο Δάκαρη, για την αθέατη από τους πιστούς διέλευση των ιερέων. Αποτελείται από τρεις παράλληλους ορθογώνιους χώρους. Ο κεντρικός χώρος, διαστάσεων 15 x 4,25 μ. αποτελεί την αίθουσα όπου πραγματοποιούνταν οι τελετουργίες, και όπου βρέθηκαν μία μάζα από σιδερένιους τροχούς άρματος, ένας μεγάλος λέβητας και χάλκινοι τροχοί από καταπέλτες, εξαρτήματα μηχανής που χρησιμοποιούνταν για την προβολή των ειδώλων των νεκρών. Οι δύο χώροι εκατέρωθεν της κεντρικής αίθουσας είναι τριμερείς σχηματίζοντας έξι συνολικά τετράγωνα δωμάτια, πλευράς 4,40 μ., που συγκοινωνούν με θύρες μεταξύ τους και με τη μεσαία αίθουσα. Τα δωμάτια αυτά χρησιμοποιούνταν ως αποθηκευτικοί χώροι, καθώς βρέθηκαν 40 πιθάρια με απανθρακωμένους δημητριακούς καρπούς (σιτάρι, κριθάρι, λούπινα) επίσης μυλόπετρες για την άλεση των καρπών διάφορα σιδερένια γεωργικά και ξυλουργικά εργαλεία, τροχοί άρματος μπρούντζινοι τροχοί από καταπέλτες και εκατοντάδες αγγείων. Κάτω από την κεντρική αίθουσα βρίσκεται ένας ίδιας κάτοψης υπόγειος υπόσκαφος χώρος, ύψους 3,25 μ., η οροφή του οποίου στηρίζεται με δεκαπέντε πώρινα τόξα. Η χρήση του παραμένει ασαφής, ενδεχομένως συνδέεται με το σπήλαιο της προϊστορικής λατρείας.

Βόρεια του κυρίως ιερού υπάρχει ο διάδρομος, ο οποίος στην αρχαιότητα είχε τρεις τοξωτές πύλες και αποτελούσε την είσοδο από τον αύλειο χώρο δυτικά προς το ανατολικό τμήμα του ιερού. Βόρεια του διαδρόμου βρίσκονται κατά παράταξη δωμάτια τετράγωνης και ορθογώνιας κάτοψης, που θεωρούνται δωμάτια καθαρμού και προετοιμασίας των πιστών για τις τελετουργίες. Οι πιστοί διέμεναν εκεί αρκετές μέρες για να υποβληθούν σε αυστηρή δίαιτα και να ετοιμαστούν ψυχικά και σωματικά για την επαφή τους με τους νεκρούς. Ανατολικά του κυρίως ιερού υπάρχουν δύο παράλληλοι διάδρομοι, για την είσοδο και την έξοδο των πιστών από το κυρίως ιερό. Κατά την είσοδο τους οι πιστοί στοανατολικό διάδρομο τελούσαν έμπυρες θυσίες. Τέλος νότια του κυρίως ιερού πριν την είσοδο σε αυτό βρίσκεται ο λαβύρινθος, ένας στενός δαιδαλώδης διάδρομός με τρείς σιδερόφραχτες τοξωτές πύλες, εκ των οποίων σώζονται μόνο οι δύο.
Η δυτική πτέρυγα του ιερού που κατασκευάστηκε στα χρόνια του Κοινού (232 π.Χ.- 167 π.Χ.) αποτελείται από μία κεντρική αυλή, η οποία περιβάλλεται από ορθογώνιας ή τετράγωνης κάτοψης δωμάτια, η θεμελίωση των οποίων είναι επίσης κατασκευασμένη κατά το πολυγωνικό σύστημα. Οι χώροι αυτοί χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες, δωμάτια των ιερέων και των επισκεπτών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Εισιτήριο Ολόκληρο: 2€
Εισιτήριο Μισό: 1€
Τηλ. Επικοινωνίας: 26840-41206

Πηγή: www.lgepka.gr

Η Κασσώπη είναι χτισμένη σε ένα ευρύχωρο οροπέδιο με υψόμετρο περίπου 550μ. – 650μ. στις νότιες πλαγιές της οροσειράς του Ζαλόγγου σε θέση φυσικά οχυρή και στρατηγική. Η αρχαία πόλη οργανώθηκε ως «πόλις – κράτος» και υπήρξε το πολιτικό, διοικητικό, θρησκευτικό και οικονομικό κέντρο των Κασσωπαίων, ενός από τα τέσσερα σημαντικότερα φύλλα της αρχαίας Ηπείρου. 

Η μεγάλη ακμή της σημειώθηκε από τα τέλη του 3ου αι. π.Χ. και εξής, την εποχή αυτή κατασκευάστηκαν ή ανοικοδομήθηκαν τα μεγάλα δημόσια κτίρια της Αγοράς και επεκτάθηκε η πόλη προς τα ΝΔ. Ο πληθυσμός της υπολογίζεται ότι έφτασε τότε σε 8.000-10.000 κατοίκους.

Η Κασσώπη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ολοκληρωμένης αστικής πόλης των Ηπειρωτικών φύλων του 4ου αι. π. Χ. Εφαρμόστηκε κατά την οικοδόμησή της το Ιπποδάμειο πολεοδομικό σύστημα. Είκοσι παράλληλοι δρόμοι, πλάτους 4,20μ. οι «στενωποί», διασχίζουν την πόλη με άξονα από Β – N και διασταυρώνονται κάθετα σε απόσταση 30μ. με δυο φαρδύτερους δρόμους τις «πλατείες οδούς» ή «λεωφόρους» πλάτους 6,00μ. με κατεύθυνση Α - Δ. Οι δρόμοι ήταν λιθόστρωτοι στομισό πλάτος τους ενώ στο υπόλοιπο είχαν πατημένο χώμα. Στον άξονα των κάθετων δρόμων διαμορφωνόταν ρείθρο για τη συλλογή των υδάτων ενώ η κύρια οδός διέθετε κατά μήκος υπόγειο κτιστό αποχετευτικό αγωγό, που ήτανσκεπασμένος μεασβεστολιθικές πλάκες.
Στο πλάτος κάθε οικοδομικής νησίδας ήταν χτισμένα δυο σπίτια ίσου εμβαδού (225 τ.μ.), διώροφα, τα οποία χωρίζονταν με μικρό αποχετευτικό διάδρομο πλάτους 1,20μ. την «περίσταση». Υπολογίζεται ότι μέσα στον περίβολο ήταν χτισμένα περίπου 600 ιδιωτικά σπίτια. Όλα διέθεταν μεσημβρινό προσανατολισμό, άρτια κατασκευή και λειτουργικότητα και επικοινωνούσαν με τους κάθετους δρόμους.
Το κέντρο του δημόσιου, πολιτικού και θρησκευτικού βίου αποτελούσε η πολιτική αγορά, ο υπαίθριος δηλαδή χώρος που περιβάλλονταν από μεγάλα δημόσια οικοδομήματα. Η αγορά καταλάμβανε ορθογώνιο χώρο διαστάσεων περ. 70μ. χ 60μ. Επισημαίνεται στην χωροταξική οργάνωση η χαρακτηριστική θέση της Αγοράς και του δημόσιου χώρου της Κασσώπης κοντά στην ανατολική πύλη της πόλης και σε επαφή με την κύρια οδό. Από τα τέλη του 3ου αι. π.Χ. και αρχές του 2ουαι. π.Χ. ο χώρος απέκτησε μνημειακή διαμόρφωση και πλαισιώθηκε στα βόρεια και δυτικά από δυο στοές και στα ανατολικά το Ωδείο - Βουλευτήριο. Πίσω από τη δυτική στοά εκτείνεται το Πρυτανείο το οποίο χρονολογείται πιθανώς β΄μισό του 3ου αι. π.Χ. Μπροστά από τη δυτική στοά είχε τοποθετηθεί βωμός ο οποίος είναι αφιερωμένος στο Δία Σωτήρα, σύμφωνα με τμήμα της επιγραφής που σώθηκε πάνω στο βωμό. Δίπλα του σώζονται άλλοι τρεις μικρότεροι. Πίσω από τη βόρεια στοά κατασκευάστηκε την ίδια περίοδο (τέλη 3ου αι. π.Χ.) ένα μεγάλο οικοδόμημα το οποίο είχε την κάτοψη μνημειακής οικίας με περίστυλη αυλή στο κέντρο. Το μνημειώδες αυτό κτίριο βόρεια της αγοράς ανήκει στα δημόσια κτίρια και είναι γνωστό ως «καταγώγιο».
Η πόλη διέθετε άρτιο αποχετευτικό σύστημα, το οποίο διοχέτευε τα λύματα στο διαχωριστικό υπόνομο των σπιτιών, και από εκεί σε μεγαλύτερο δίκτυο υπονόμων που τα απομάκρυνε έξω από το νότιο και το δυτικό τείχος. Τα νερά τηβροχής παρέσερναν τα απόβλητα στους γύρω αγρούς.
Η καταστροφή των Ηπειρωτικών πόλεων από τους Ρωμαίους το 167π.Χ. επηρέασε και την Κασσώπη, η οποία όμως, από τα μέσα του 2ου αι. π.Χ., με την ανασύσταση του κοινού των Ηπειρωτών γνώρισε και πάλι μικρή περίοδο ανάκαμψης. Η πλήρης εγκατάλειψή της συνδέεται με την ίδρυση της Νικόπολης από τον Οκταβιανό Αύγουστο μετά τη νίκη του στη Ναυμαχία του Ακτίου το 31π.Χ. και τη μεταφορά των κατοίκων των ηπειρωτικών πόλεων στη νέα πόλη.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Εισιτήριο Ολόκληρο: 2€
Εισιτήριο Μισό: 1€
Ώρες λειτουργίας: 08.30 - 15.00

Πηγή: www.lgepka.gr

Η περιοχή όπου ιδρύθηκε η πόλη διέθετε πλούσιες πηγές νερού, εξαιρετικό κλίμα και όμορφο φυσικό περιβάλλον. Οι θαλάσσιοι και χερσαίοι δρόμοι που οδηγούσαν στη Νικόπολη, την κατέστησαν σημαντικό εμπορικό κέντρο. Η πόλη, σύμφωναμε το Στράβωνα, διέθετε τρία φυσικά λιμάνια, με τα οποία συνδέονταν με μεγάλους πλακόστρωτους δρόμους. Ένα εξωτερικό λιμάνι, ο Κόμαρος, βρισκόταν στο Ιόνιο, κοντά στο σημερινό Μύτικα, ενώ ένα δεύτερο, πιθανώς κοντά στη λιμνοθάλασσα του Μαζώματος, κάλυπτε τις ανάγκες στον Αμβρακικό κόλπο. Ένα ακόμη εσωτερικό λιμάνι, ο Βαθύς Λιμήν, βρισκόταν στην περιοχή της Μαργαρώνας και αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα από τα καλύτερα φυσικά λιμάνια στην Ελλάδα. Στην ενδιάμεση περιοχή δημιουργήθηκαν αυτόνομες οικιστικές μονάδες
Η Νικόπολη ανήκει στις λίγες αρχαίες πόλεις στον ελληνικό χώρο που είχαν την τύχη να ξεφύγουν από τη διαρκή οικοδόμηση, με αποτέλεσμα να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση πολλά μνημεία της πόλης.
Η πόλη, στην οποία εφαρμόστηκε το πολεοδομικό σύστημα της σκακιέρας, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας. Αφετηρία της πολεοδομικής χάραξης της πόλης αποτέλεσε η ανέγερση του Μνημείου της Νίκης στον ιερό λόφο του Απόλλωνα, στη θέση όπου είχε στρατοπεδεύσει ο Οκταβιανός. Το περίγραμμα της πόλης, ένα ακανόνιστο τετράπλευρο, ακολουθεί τις κλίσεις του εδάφους και ο οχυρωματικός περίβολος, με περίμετρο μεγαλύτερη των 5 χιλ., υποκαθίσταται στα δυτικά και νότια από τη μακρά πεσσοστοιχία του υδραγωγείου, που τροφοδοτούσε με νερό την πόλη από τις πηγές του Αγ. Γεωργίου. Οι πύλες, τοποθετημένες στους τέσσερεις βασικούς άξονες, πλαισιώνοντανεξωτερικά από νεκροταφεία, τα οποία εκτείνονταν κατά μήκος των οδών, και σε αυτά είναι ορατά ακόμη και σήμερα μεγάλα ταφικά κτίσματα πλουσίων οικογενειών.
Από τη βόρεια πύλη διερχόταν ο cardo maximus, ο οποίος μέσω της βόρειας Νεκρόπολης οδηγούσε στο «εν άλσει» Προάστειο, την περιοχή μεταξύ της πόλης και του ιερού του Απόλλωνα, η οποία ήταν οργανωμένη με κέντρο το Μνημείο του Αυγούστου. Στο Προάστειο σώζονται σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, βοηθητικά για την τέλεση των Νέων Ακτίων, όπως οι Βόρειες Θέρμες, το Θέατρο, το Γυμνάσιο, το Στάδιο.

Πηγή: www.lgepka.gr

Στη θέση Καστρί Γοργομύλου βρίσκεται ένας αρχαιολογικός χώρος ιδιαίτερης ιστορικής αξίας. Είναι η Αρχαία Πόλη Όρραον, γνωστή και ως Καστρόπολη όπου σώζονται ερείπια κάστρου, διάφορα οικοδομήματα, δεξαμενή, νεκροταφείο και δρόμοι και η ίδρυση της χρονολογείται από την εποχή της Κασσώπης. Στο συνοικισμό Πουλιάνα στο Γοργόμυλο υπάρχει ένα μικρό σπήλαιο, ονομαζόμενο "Σπηλιά του Μάρκου Μπότσαρη". Λέγεται ότι αυτή χρησιμοποιούνταν σαν ορμητήριο του Μάρκου Μπότσαρη δεδομένου ότι βρίσκονταν κοντά σε λιθόστρωτο δρόμο που συνέδεε την Άρτα με τα Γιάννενα την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, υπολείμματα του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα. Στο απότομο κωνικό λόφο " Καστρί ", νότια του ομώνυμου σύγχρονου οικισμού μεταξύ των κοινοτήτων Αμμοτόπου Άρτας και Γυμνοτόπου Πρέβεζας, εντοπίζεται σημαντικός περιτειχισμένος οικισμός, ο οποίος έχει ταυτιστεί με την αρχαία ηπειρωτική πόλη Όρραον.

των Μολοσσών το β' μισό του 4ου αι. π.Χ., στην έξοδο της φυσικής διάβασης που συνέδεε την ενδοχώρα της Ηπείρου με τον Αμβρακικό κόλπο. Η επιλογή της στρατηγικής αυτής θέσης από τους φιλόδοξους Μολοσσούς έγινε αφενός για τον έλεγχο του εμπορικού διαύλου επικοινωνίας με τη Ν. Ελλάδα και αφετέρου για τη φύλαξη του ζωτικής σημασίας για την άμυνα του κράτους τους στρατιωτικού περάσματος.

Το πόλισμα καταστράφηκε με την ολόσχερή ισοπέδωση των τειχών του από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ., επειδή ήταν μία από τις τέσσερις ηπειρωτικές πόλεις που προέβαλλαν αντίσταση κλείνοντας τις πύλες τους στις ρωμαϊκές λεγεώνες του Ανίκιου. Ο οικισμός ωστόσο επέζησε ως το 31π.Χ., οπότε οι κάτοικοι του υποχρεώθηκαν να μετατοπιστούν στην Νικόπολη, που ίδρυσε ο Οκταβιανός Αύγουστος σε ανάμνηση της νίκης στο Άκτιο. Το ισχυρό τείχος, περιμέτρου 750 μ., ενισχυμένο με θλάσεις και - σε δεύτερη φάση- με πύργους, περιέκλειε ωοειδή έκταση 5,5 εκταρίων, με 100 περίπου σπίτια, εκτός από την απότομη και βραχώδη νότια πλευρά του λόφου, όπου δε διατηρούνται ίχνη οχύρωσης.

Ο πληθυσμός που συγκέντρωνε στην περίοδο της ακμής του υπολογίζεται σε 1500 - 2000 άτομα. Στο εσωτερικό των τειχών διακρίνονται ίχνη δρόμων και κτήρια, που υποδηλώνουν πολεοδομική οργάνωση κατά το ευθύγραμμο γεωμετρικό σύστημα, με ένα συνήθως σπίτι σε κάθε νησίδα. Στο βόρειο τμήμα του οικισμού θεωρείται ότι βρισκόταν ο δημόσιος χώρος, εξαιτίας της ύπαρξης του μικρού διοικητικού κτηρίου με τους ορθοστάτες και της μεγάλης κτιστής δεξαμενής, χωρητικόττητας 400 κυβ. μ.
Η εξαιρετικά καλή κατάσταση διατήρησης των κατοικιών, που σε ορισμένες περιπτώσεις σώζουν και τον άνω όροφο, είναι μοναδική στον ελλαδικό χώρο προκειμένου για οικίες της ύστερης κλασικής εποχής. Πρόκειται για ευρύχωρα σπίτια (εμβαδού 270 τ.μ. στον τύπο της αγροικίας, εξολοκλήρου λιθόκτιστα με ισοδομική τοιχοποιία από ντόπιο ασβεστόλιθο.
Το εντυπωσιακότερο παράδειγμα, οι τοίχοι του οποίου σώζοται σε ύψος 5-7 μ., φέρει τη συμβατική ονομασία " Σπίτι 1 ". Η θέση ήταν γνωστή στους ξένους περιηγητές από τον 19ο αι., ενώ ο Άγγλος ιστορικός N.G.L. Hammond στο μνημειώδες για την τοπογραφία της αρχαίας Ηπείρου έργο του Epirus (Oxford 1967) σ. 154-156, υπέθεσε ότι ο οικισμός ήταν η Φυλακή, πόλη που επίσης προσπάθησε να ανττισταθεί στις ρωμαϊκές λεγεώνες χωρίς επιτυχία. Η πρόταση του δεν έγινε αποδεκτή από την κατοπινή έρευνα.

Πηγή: www.dimoszirou.gr