Το ελληνιστικό νεκρομαντείο και ιερό του Άδη και της Περσεφόνης, βρίσκεται 45 χλμ. ΒΔ της Πρέβεζας, πλησίον της κοινότητας Μεσοποτάμου του Δήμου Φαναρίου και καλύπτει μία έκταση περίπου τριών στρεμμάτων.

Περιβάλλεται από ορθογώνιο περίβολο διαστάσεων 62,40μ. x 46,30μ, ο οποίος σώζεται σε μεγάλο ύψος και είναι

 κατασκευασμένος με ογκολίθους από ντόπιο ασβεστόλιθο κατά το πολυγωνικό σύστημα, όπως και οι αρχαίες Ακροπόλεις τηςπεριοχής.

Η είσοδος του ιερού βρίσκεται στο δυτικό άκρο της βόρειας πλευράς του ιερού. Το ορθογώνιας κάτοψης συγκρότημα του ιερού χωρίζεται σε δύο μεγάλα τμήματα, το ανατολικό, το οποίο οικοδομήθηκε στις αρχές του 3ου αι καιπεριλαμβάνει το κυρίως ιερό και τους χώρους προετοιμασίας των πιστών και το δυτικό, που προσετέθη στα τέλη του 3ου ή στις αρχές του 2ου αι. και στο οποίο βρισκόταν η είσοδος του ιερού η αυλή και βοηθητικοί χώροι.

Το ανατολικό τμήμα του ιερού, αποτελείται στο μέσο από το κυρίως ιερό, το οποίο περιβάλλεται από διαδρόμους, τετράγωνους χώρους και τον λαβύρινθο. Το κυρίως ιερό είναι τετράγωνης κάτοψης, διαστάσεων 21,30 x 21,65 μ. Είναι χτισμένο επίσης κατά το πολυγωνικό σύστημα και οι ιδιαιτέρως ισχυροί εξωτερικοί τοίχοι του, πάχους 3,30 μ., σώζονται σε ύψος έως 3,30 μ. Πάνω από το ύψος αυτό ήταν χτισμένοι διάδρομοι πάχους 1,50μ. από ωμές και ψημένεςπλίνθους, που χρησίμευαν, σύμφωνα με το Σωτήριο Δάκαρη, για την αθέατη από τους πιστούς διέλευση των ιερέων. Αποτελείται από τρεις παράλληλους ορθογώνιους χώρους. Ο κεντρικός χώρος, διαστάσεων 15 x 4,25 μ. αποτελεί την αίθουσα όπου πραγματοποιούνταν οι τελετουργίες, και όπου βρέθηκαν μία μάζα από σιδερένιους τροχούς άρματος, ένας μεγάλος λέβητας και χάλκινοι τροχοί από καταπέλτες, εξαρτήματα μηχανής που χρησιμοποιούνταν για την προβολή των ειδώλων των νεκρών. Οι δύο χώροι εκατέρωθεν της κεντρικής αίθουσας είναι τριμερείς σχηματίζοντας έξι συνολικά τετράγωνα δωμάτια, πλευράς 4,40 μ., που συγκοινωνούν με θύρες μεταξύ τους και με τη μεσαία αίθουσα. Τα δωμάτια αυτά χρησιμοποιούνταν ως αποθηκευτικοί χώροι, καθώς βρέθηκαν 40 πιθάρια με απανθρακωμένους δημητριακούς καρπούς (σιτάρι, κριθάρι, λούπινα) επίσης μυλόπετρες για την άλεση των καρπών διάφορα σιδερένια γεωργικά και ξυλουργικά εργαλεία, τροχοί άρματος μπρούντζινοι τροχοί από καταπέλτες και εκατοντάδες αγγείων. Κάτω από την κεντρική αίθουσα βρίσκεται ένας ίδιας κάτοψης υπόγειος υπόσκαφος χώρος, ύψους 3,25 μ., η οροφή του οποίου στηρίζεται με δεκαπέντε πώρινα τόξα. Η χρήση του παραμένει ασαφής, ενδεχομένως συνδέεται με το σπήλαιο της προϊστορικής λατρείας.

Βόρεια του κυρίως ιερού υπάρχει ο διάδρομος, ο οποίος στην αρχαιότητα είχε τρεις τοξωτές πύλες και αποτελούσε την είσοδο από τον αύλειο χώρο δυτικά προς το ανατολικό τμήμα του ιερού. Βόρεια του διαδρόμου βρίσκονται κατά παράταξη δωμάτια τετράγωνης και ορθογώνιας κάτοψης, που θεωρούνται δωμάτια καθαρμού και προετοιμασίας των πιστών για τις τελετουργίες. Οι πιστοί διέμεναν εκεί αρκετές μέρες για να υποβληθούν σε αυστηρή δίαιτα και να ετοιμαστούν ψυχικά και σωματικά για την επαφή τους με τους νεκρούς. Ανατολικά του κυρίως ιερού υπάρχουν δύο παράλληλοι διάδρομοι, για την είσοδο και την έξοδο των πιστών από το κυρίως ιερό. Κατά την είσοδο τους οι πιστοί στοανατολικό διάδρομο τελούσαν έμπυρες θυσίες. Τέλος νότια του κυρίως ιερού πριν την είσοδο σε αυτό βρίσκεται ο λαβύρινθος, ένας στενός δαιδαλώδης διάδρομός με τρείς σιδερόφραχτες τοξωτές πύλες, εκ των οποίων σώζονται μόνο οι δύο.
Η δυτική πτέρυγα του ιερού που κατασκευάστηκε στα χρόνια του Κοινού (232 π.Χ.- 167 π.Χ.) αποτελείται από μία κεντρική αυλή, η οποία περιβάλλεται από ορθογώνιας ή τετράγωνης κάτοψης δωμάτια, η θεμελίωση των οποίων είναι επίσης κατασκευασμένη κατά το πολυγωνικό σύστημα. Οι χώροι αυτοί χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες, δωμάτια των ιερέων και των επισκεπτών.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Εισιτήριο Ολόκληρο: 2€
Εισιτήριο Μισό: 1€
Τηλ. Επικοινωνίας: 26840-41206

Πηγή: www.lgepka.gr

Η Κασσώπη είναι χτισμένη σε ένα ευρύχωρο οροπέδιο με υψόμετρο περίπου 550μ. – 650μ. στις νότιες πλαγιές της οροσειράς του Ζαλόγγου σε θέση φυσικά οχυρή και στρατηγική. Η αρχαία πόλη οργανώθηκε ως «πόλις – κράτος» και υπήρξε το πολιτικό, διοικητικό, θρησκευτικό και οικονομικό κέντρο των Κασσωπαίων, ενός από τα τέσσερα σημαντικότερα φύλλα της αρχαίας Ηπείρου. 

Η μεγάλη ακμή της σημειώθηκε από τα τέλη του 3ου αι. π.Χ. και εξής, την εποχή αυτή κατασκευάστηκαν ή ανοικοδομήθηκαν τα μεγάλα δημόσια κτίρια της Αγοράς και επεκτάθηκε η πόλη προς τα ΝΔ. Ο πληθυσμός της υπολογίζεται ότι έφτασε τότε σε 8.000-10.000 κατοίκους.

Η Κασσώπη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ολοκληρωμένης αστικής πόλης των Ηπειρωτικών φύλων του 4ου αι. π. Χ. Εφαρμόστηκε κατά την οικοδόμησή της το Ιπποδάμειο πολεοδομικό σύστημα. Είκοσι παράλληλοι δρόμοι, πλάτους 4,20μ. οι «στενωποί», διασχίζουν την πόλη με άξονα από Β – N και διασταυρώνονται κάθετα σε απόσταση 30μ. με δυο φαρδύτερους δρόμους τις «πλατείες οδούς» ή «λεωφόρους» πλάτους 6,00μ. με κατεύθυνση Α - Δ. Οι δρόμοι ήταν λιθόστρωτοι στομισό πλάτος τους ενώ στο υπόλοιπο είχαν πατημένο χώμα. Στον άξονα των κάθετων δρόμων διαμορφωνόταν ρείθρο για τη συλλογή των υδάτων ενώ η κύρια οδός διέθετε κατά μήκος υπόγειο κτιστό αποχετευτικό αγωγό, που ήτανσκεπασμένος μεασβεστολιθικές πλάκες.
Στο πλάτος κάθε οικοδομικής νησίδας ήταν χτισμένα δυο σπίτια ίσου εμβαδού (225 τ.μ.), διώροφα, τα οποία χωρίζονταν με μικρό αποχετευτικό διάδρομο πλάτους 1,20μ. την «περίσταση». Υπολογίζεται ότι μέσα στον περίβολο ήταν χτισμένα περίπου 600 ιδιωτικά σπίτια. Όλα διέθεταν μεσημβρινό προσανατολισμό, άρτια κατασκευή και λειτουργικότητα και επικοινωνούσαν με τους κάθετους δρόμους.
Το κέντρο του δημόσιου, πολιτικού και θρησκευτικού βίου αποτελούσε η πολιτική αγορά, ο υπαίθριος δηλαδή χώρος που περιβάλλονταν από μεγάλα δημόσια οικοδομήματα. Η αγορά καταλάμβανε ορθογώνιο χώρο διαστάσεων περ. 70μ. χ 60μ. Επισημαίνεται στην χωροταξική οργάνωση η χαρακτηριστική θέση της Αγοράς και του δημόσιου χώρου της Κασσώπης κοντά στην ανατολική πύλη της πόλης και σε επαφή με την κύρια οδό. Από τα τέλη του 3ου αι. π.Χ. και αρχές του 2ουαι. π.Χ. ο χώρος απέκτησε μνημειακή διαμόρφωση και πλαισιώθηκε στα βόρεια και δυτικά από δυο στοές και στα ανατολικά το Ωδείο - Βουλευτήριο. Πίσω από τη δυτική στοά εκτείνεται το Πρυτανείο το οποίο χρονολογείται πιθανώς β΄μισό του 3ου αι. π.Χ. Μπροστά από τη δυτική στοά είχε τοποθετηθεί βωμός ο οποίος είναι αφιερωμένος στο Δία Σωτήρα, σύμφωνα με τμήμα της επιγραφής που σώθηκε πάνω στο βωμό. Δίπλα του σώζονται άλλοι τρεις μικρότεροι. Πίσω από τη βόρεια στοά κατασκευάστηκε την ίδια περίοδο (τέλη 3ου αι. π.Χ.) ένα μεγάλο οικοδόμημα το οποίο είχε την κάτοψη μνημειακής οικίας με περίστυλη αυλή στο κέντρο. Το μνημειώδες αυτό κτίριο βόρεια της αγοράς ανήκει στα δημόσια κτίρια και είναι γνωστό ως «καταγώγιο».
Η πόλη διέθετε άρτιο αποχετευτικό σύστημα, το οποίο διοχέτευε τα λύματα στο διαχωριστικό υπόνομο των σπιτιών, και από εκεί σε μεγαλύτερο δίκτυο υπονόμων που τα απομάκρυνε έξω από το νότιο και το δυτικό τείχος. Τα νερά τηβροχής παρέσερναν τα απόβλητα στους γύρω αγρούς.
Η καταστροφή των Ηπειρωτικών πόλεων από τους Ρωμαίους το 167π.Χ. επηρέασε και την Κασσώπη, η οποία όμως, από τα μέσα του 2ου αι. π.Χ., με την ανασύσταση του κοινού των Ηπειρωτών γνώρισε και πάλι μικρή περίοδο ανάκαμψης. Η πλήρης εγκατάλειψή της συνδέεται με την ίδρυση της Νικόπολης από τον Οκταβιανό Αύγουστο μετά τη νίκη του στη Ναυμαχία του Ακτίου το 31π.Χ. και τη μεταφορά των κατοίκων των ηπειρωτικών πόλεων στη νέα πόλη.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Εισιτήριο Ολόκληρο: 2€
Εισιτήριο Μισό: 1€
Ώρες λειτουργίας: 08.30 - 15.00

Πηγή: www.lgepka.gr

Η περιοχή όπου ιδρύθηκε η πόλη διέθετε πλούσιες πηγές νερού, εξαιρετικό κλίμα και όμορφο φυσικό περιβάλλον. Οι θαλάσσιοι και χερσαίοι δρόμοι που οδηγούσαν στη Νικόπολη, την κατέστησαν σημαντικό εμπορικό κέντρο. Η πόλη, σύμφωναμε το Στράβωνα, διέθετε τρία φυσικά λιμάνια, με τα οποία συνδέονταν με μεγάλους πλακόστρωτους δρόμους. Ένα εξωτερικό λιμάνι, ο Κόμαρος, βρισκόταν στο Ιόνιο, κοντά στο σημερινό Μύτικα, ενώ ένα δεύτερο, πιθανώς κοντά στη λιμνοθάλασσα του Μαζώματος, κάλυπτε τις ανάγκες στον Αμβρακικό κόλπο. Ένα ακόμη εσωτερικό λιμάνι, ο Βαθύς Λιμήν, βρισκόταν στην περιοχή της Μαργαρώνας και αποτελεί ακόμη και σήμερα ένα από τα καλύτερα φυσικά λιμάνια στην Ελλάδα. Στην ενδιάμεση περιοχή δημιουργήθηκαν αυτόνομες οικιστικές μονάδες
Η Νικόπολη ανήκει στις λίγες αρχαίες πόλεις στον ελληνικό χώρο που είχαν την τύχη να ξεφύγουν από τη διαρκή οικοδόμηση, με αποτέλεσμα να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση πολλά μνημεία της πόλης.
Η πόλη, στην οποία εφαρμόστηκε το πολεοδομικό σύστημα της σκακιέρας, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας. Αφετηρία της πολεοδομικής χάραξης της πόλης αποτέλεσε η ανέγερση του Μνημείου της Νίκης στον ιερό λόφο του Απόλλωνα, στη θέση όπου είχε στρατοπεδεύσει ο Οκταβιανός. Το περίγραμμα της πόλης, ένα ακανόνιστο τετράπλευρο, ακολουθεί τις κλίσεις του εδάφους και ο οχυρωματικός περίβολος, με περίμετρο μεγαλύτερη των 5 χιλ., υποκαθίσταται στα δυτικά και νότια από τη μακρά πεσσοστοιχία του υδραγωγείου, που τροφοδοτούσε με νερό την πόλη από τις πηγές του Αγ. Γεωργίου. Οι πύλες, τοποθετημένες στους τέσσερεις βασικούς άξονες, πλαισιώνοντανεξωτερικά από νεκροταφεία, τα οποία εκτείνονταν κατά μήκος των οδών, και σε αυτά είναι ορατά ακόμη και σήμερα μεγάλα ταφικά κτίσματα πλουσίων οικογενειών.
Από τη βόρεια πύλη διερχόταν ο cardo maximus, ο οποίος μέσω της βόρειας Νεκρόπολης οδηγούσε στο «εν άλσει» Προάστειο, την περιοχή μεταξύ της πόλης και του ιερού του Απόλλωνα, η οποία ήταν οργανωμένη με κέντρο το Μνημείο του Αυγούστου. Στο Προάστειο σώζονται σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, βοηθητικά για την τέλεση των Νέων Ακτίων, όπως οι Βόρειες Θέρμες, το Θέατρο, το Γυμνάσιο, το Στάδιο.

Πηγή: www.lgepka.gr

Στη θέση Καστρί Γοργομύλου βρίσκεται ένας αρχαιολογικός χώρος ιδιαίτερης ιστορικής αξίας. Είναι η Αρχαία Πόλη Όρραον, γνωστή και ως Καστρόπολη όπου σώζονται ερείπια κάστρου, διάφορα οικοδομήματα, δεξαμενή, νεκροταφείο και δρόμοι και η ίδρυση της χρονολογείται από την εποχή της Κασσώπης. Στο συνοικισμό Πουλιάνα στο Γοργόμυλο υπάρχει ένα μικρό σπήλαιο, ονομαζόμενο "Σπηλιά του Μάρκου Μπότσαρη". Λέγεται ότι αυτή χρησιμοποιούνταν σαν ορμητήριο του Μάρκου Μπότσαρη δεδομένου ότι βρίσκονταν κοντά σε λιθόστρωτο δρόμο που συνέδεε την Άρτα με τα Γιάννενα την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, υπολείμματα του οποίου σώζονται μέχρι σήμερα. Στο απότομο κωνικό λόφο " Καστρί ", νότια του ομώνυμου σύγχρονου οικισμού μεταξύ των κοινοτήτων Αμμοτόπου Άρτας και Γυμνοτόπου Πρέβεζας, εντοπίζεται σημαντικός περιτειχισμένος οικισμός, ο οποίος έχει ταυτιστεί με την αρχαία ηπειρωτική πόλη Όρραον.

των Μολοσσών το β' μισό του 4ου αι. π.Χ., στην έξοδο της φυσικής διάβασης που συνέδεε την ενδοχώρα της Ηπείρου με τον Αμβρακικό κόλπο. Η επιλογή της στρατηγικής αυτής θέσης από τους φιλόδοξους Μολοσσούς έγινε αφενός για τον έλεγχο του εμπορικού διαύλου επικοινωνίας με τη Ν. Ελλάδα και αφετέρου για τη φύλαξη του ζωτικής σημασίας για την άμυνα του κράτους τους στρατιωτικού περάσματος.

Το πόλισμα καταστράφηκε με την ολόσχερή ισοπέδωση των τειχών του από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ., επειδή ήταν μία από τις τέσσερις ηπειρωτικές πόλεις που προέβαλλαν αντίσταση κλείνοντας τις πύλες τους στις ρωμαϊκές λεγεώνες του Ανίκιου. Ο οικισμός ωστόσο επέζησε ως το 31π.Χ., οπότε οι κάτοικοι του υποχρεώθηκαν να μετατοπιστούν στην Νικόπολη, που ίδρυσε ο Οκταβιανός Αύγουστος σε ανάμνηση της νίκης στο Άκτιο. Το ισχυρό τείχος, περιμέτρου 750 μ., ενισχυμένο με θλάσεις και - σε δεύτερη φάση- με πύργους, περιέκλειε ωοειδή έκταση 5,5 εκταρίων, με 100 περίπου σπίτια, εκτός από την απότομη και βραχώδη νότια πλευρά του λόφου, όπου δε διατηρούνται ίχνη οχύρωσης.

Ο πληθυσμός που συγκέντρωνε στην περίοδο της ακμής του υπολογίζεται σε 1500 - 2000 άτομα. Στο εσωτερικό των τειχών διακρίνονται ίχνη δρόμων και κτήρια, που υποδηλώνουν πολεοδομική οργάνωση κατά το ευθύγραμμο γεωμετρικό σύστημα, με ένα συνήθως σπίτι σε κάθε νησίδα. Στο βόρειο τμήμα του οικισμού θεωρείται ότι βρισκόταν ο δημόσιος χώρος, εξαιτίας της ύπαρξης του μικρού διοικητικού κτηρίου με τους ορθοστάτες και της μεγάλης κτιστής δεξαμενής, χωρητικόττητας 400 κυβ. μ.
Η εξαιρετικά καλή κατάσταση διατήρησης των κατοικιών, που σε ορισμένες περιπτώσεις σώζουν και τον άνω όροφο, είναι μοναδική στον ελλαδικό χώρο προκειμένου για οικίες της ύστερης κλασικής εποχής. Πρόκειται για ευρύχωρα σπίτια (εμβαδού 270 τ.μ. στον τύπο της αγροικίας, εξολοκλήρου λιθόκτιστα με ισοδομική τοιχοποιία από ντόπιο ασβεστόλιθο.
Το εντυπωσιακότερο παράδειγμα, οι τοίχοι του οποίου σώζοται σε ύψος 5-7 μ., φέρει τη συμβατική ονομασία " Σπίτι 1 ". Η θέση ήταν γνωστή στους ξένους περιηγητές από τον 19ο αι., ενώ ο Άγγλος ιστορικός N.G.L. Hammond στο μνημειώδες για την τοπογραφία της αρχαίας Ηπείρου έργο του Epirus (Oxford 1967) σ. 154-156, υπέθεσε ότι ο οικισμός ήταν η Φυλακή, πόλη που επίσης προσπάθησε να ανττισταθεί στις ρωμαϊκές λεγεώνες χωρίς επιτυχία. Η πρόταση του δεν έγινε αποδεκτή από την κατοπινή έρευνα.

Πηγή: www.dimoszirou.gr