Σάββατο, 02 Μαϊος 2026 10:31

Τα Συρρακιωτόπουλα της Καισαριανής (του Σπύρου Νταλαούτη)

Η μνήμη των 200 εκτελεσμένων της Πρωτομαγιάς του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής παραμένει ζωντανή. Ανάμεσά τους και τέσσερα νέα παιδιά από το Συρράκο: τα αδέλφια Χρήστος (απεικονίζεται στην φωτογραφία του άρθρου) και Ελένη Πανέτη, καθώς και οι Ανδρέας και Δημήτριος Σόφης. Τέσσερις νέοι άνθρωποι που πλήρωσαν με τη ζωή τους τη συμμετοχή τους στην Αντίσταση.

Οι οικογένειές τους είχαν από νωρίς εγκαταλείψει τον τόπο καταγωγής τους, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής στα αστικά κέντρα. Ο Σπύρος Πανέτης, ζαχαροπλάστης, εγκαταστάθηκε αρχικά στον Πύργο και στη συνέχεια, το 1930, στην Αθήνα, όπου άνοιξε φούρνο. Λίγα χρόνια αργότερα μετακινήθηκε στην Πεντέλη, συνεχίζοντας την επαγγελματική του δραστηριότητα. Στην ίδια περιοχή εγκαταστάθηκε και ο συγγενής του, Γιώργος Σόφης, φαρμακοποιός, μαζί με τη σύζυγό του Καλλιόπη Λινάρη, γνωστή για την αγωνιστική της δράση.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι δύο οικογένειες ανέπτυξαν έντονη αντιστασιακή δράση. Ο Χρήστος και η Ελένη Πανέτη, μαζί με τον Ανδρέα και τον Δημήτριο Σόφη, συμμετείχαν ενεργά στην ΕΠΟΝ Πεντέλης, συμβάλλοντας στον αγώνα κατά των κατοχικών δυνάμεων.

Η δράση τους, ωστόσο, δεν άργησε να εντοπιστεί. Ύστερα από καταγγελία δωσιλόγων, συνελήφθησαν από τις γερμανικές αρχές και οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, οι συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 1944: πρώτοι συνελήφθησαν ο Χρήστος Πανέτης και οι δύο αδελφοί Σόφη, ενώ λίγες ημέρες αργότερα ακολούθησε η σύλληψη της Ελένης Πανέτη.

Την Πρωτομαγιά του 1944, ο Χρήστος Πανέτης και οι Ανδρέας και Δημήτριος Σόφης εκτελέστηκαν μαζί με τους διακοσίους κρατουμένους του στρατοπέδου Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, ως αντίποινα των γερμανικών δυνάμεων κατοχής. Η μεταφορά τους έγινε με καμιόνια από το Χαϊδάρι, ενώ αρκετοί από τους μελλοθάνατους πρόλαβαν να αφήσουν σύντομα αποχαιρετιστήρια σημειώματα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει εκείνο του 17χρονου Δημητρίου Σόφη: «Χαίρετε φίλοι. Εκδίκηση. Μάνα, μη λυπάσαι. Χαίρε, μάνα».

Η Ελένη Πανέτη δεν εκτελέστηκε την ίδια ημέρα. Οι εκτελέσεις γυναικών ακολούθησαν λίγες ημέρες αργότερα, και η ίδια συγκαταλέγεται ανάμεσα σε εκείνες που εκτελέστηκαν στις 10 Μαΐου 1944. Ήταν φοιτήτρια της Ιατρικής Σχολής Αθηνών.

Η απώλεια των τεσσάρων νέων συγκλόνισε βαθιά την τοπική κοινωνία της Πεντέλης. Μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν σκηνές οδύνης, με συγγενείς να αναζητούν ίχνη των αγαπημένων τους μέσα από προσωπικά αντικείμενα στον τόπο της εκτέλεσης.

Παράλληλα, στα επίσημα αρχεία καταγράφονται ασάφειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ονόματα των εκτελεσμένων εμφανίζονται λανθασμένα ή ελλιπή, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες πλήρους τεκμηρίωσης εκείνης της περιόδου. Ωστόσο, στο Ηρώο της Παλαιάς Πεντέλης, που ανεγέρθηκε το 1947, τα τέσσερα ονόματα των Συρρακιωτόπουλων αναγράφονται ορθά.

Σήμερα, περισσότερες από οκτώ δεκαετίες μετά, η θυσία τους εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς. Το 2017, σε εκδήλωση μνήμης στο Συρράκο, τα ονόματά τους χαράχθηκαν σε αναθηματική πλάκα, ως ελάχιστος φόρος τιμής.

Η ιστορία των τεσσάρων Συρρακιωτόπουλων δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο της Κατοχής· αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση του κόστους της ελευθερίας και της ευθύνης διατήρησης της ιστορικής μνήμης. Γιατί η γνώση της ιστορίας παραμένει βασική προϋπόθεση για το μέλλον.

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

12 Οκτωβρίου 2026
Σειρά εκδηλώσεων, οι οποίες θα ξεκινήσουν στις 17 Οκτωβρίου και θα κορυφωθούν στις 21 Οκτωβρίου, θα πραγματοποιήσει ο δήμος Πρέβεζας για τον εορτασμό των 114 χρόνων από την Απελευθέρωση της Πρέβεζας.
12 Οκτωβρίου 2026
Από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία εκδόθηκε σήμερα Έκτακτο Δελτίου Επιδείνωσης Καιρού, σύμφωνα με το οποίο προβλέπεται επιδείνωση του καιρού την ...
12 Οκτωβρίου 2026
Το έγγραφο της ΡΑΛ για τα τέλη στο λιμάνι της Πρέβεζας (δείτε ΕΔΩ το ρεπορτάζ της atpreveza.gr) εμπεριέχει και μία αναφορά στις συμβάσεις που έχει ...
12 Οκτωβρίου 2026
Ο Δήμος Ζηρού σας προσκαλεί στην ιστορική εκδήλωση μνήμης και τιμής για την επέτειο της απελευθέρωσης της Φιλιππιάδας, στις 12 Οκτωβρίου 1912. ...
12 Οκτωβρίου 2026
Η σπουδή του Υπουργείου Πολιτισμού και προσωπικά της Υπουργού Λίνας Μενδώνη να ολοκληρωθούν άμεσα οι απαραίτητες παρεμβάσεις στο Κάστρο Παντοκράτορα, ...

Πολιτική

08 Οκτωβρίου 2026
Για σοβαρά λειτουργικά και χωροταξικά προβλήματα που έχουν προκύψει στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Πρέβεζας, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ανακαίνισης, κάνει λόγο ο
06 Οκτωβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη: Ένα νέο βήμα για την Αριστερά και την κοινωνία της Πρέβεζας γίνεται πράξη. Τα ...
01 Οκτωβρίου 2026
Το Μάιο του 2026 (δείτε ΕΔΩ) ομάδα βουλευτών του ΚΚΕ είχε φέρει στη Βουλή Ερώτηση με θέμα: “Ασφαλής απομάκρυνση και αντικατάσταση του αμιάντου από ...
21 Σεπτεμβρίου 2026
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη προχώρησε στην συγκρότηση των Συντονιστικών της Επιτροπών στις 59 εκλογικές περιφέρειες της χώρας. Πρόκειται για ...

Αθλητισμός

12 Οκτωβρίου 2026
  Σήμερα θα γραφτεί ο επίλογος της 6ης αγωνιστικής της Stoiximan Super League, με τον ΠΑΟΚ να έχει την ευκαιρία να ανέβει (έστω και σε… συγκατοίκηση) στην κορυφή. Θα παίξει με την Καλαμάτα στην
12 Οκτωβρίου 2026
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε η Νικόπολη Πρέβεζας IL MONDO: H Νικόπολη Πρέβεζας IL MONDO επικράτησε της Α.Ε. Καναλακίου με 91-74 στο ΔΑΚ ...
11 Οκτωβρίου 2026
Με το εμφατικό 4-0 επικράτησε ο ΠΑΣ Πρέβεζα του Α.Ο. Λεβάντε, κάνοντας το «3 στα 3» στο πρωτάθλημα της Γ' Εθνικής. Παρά τις αντίξοες καιρικές ...
11 Οκτωβρίου 2026
Το διήμερο 7-8 Νοεμβρίου 2026 ο Ορειβατικός Σύλλογος Πρέβεζας θα πραγματοποιήσει εξόρμηση στο όρος «Βαρνούντας» της Φλώρινας με το παρακάτω ...
11 Οκτωβρίου 2026
Η δράση της Stoiximan Super League είναι στο προσκήνιο, και μάλιστα με ντέρμπι «αιωνίων». Ο Ολυμπιακός θα φιλοξενήσει απόψε (21:00) τον Παναθηναϊκό ...

Πολιτισμός

08 Οκτωβρίου 2026
Τελευταία ευκαιρία να γίνεις «Πολύ Καλύτερα Τώρα» στην Πρέβεζα.   Ο Λάμπρος Φισφής, πλησιάζει στο Αμφιθέατρο 2ου ΓΕΛ Πρέβεζας, με δυνατό stand-up comedy και βάζει στο μικροσκόπιο όλα εκείνα
30 Σεπτεμβρίου 2026
Λάμπρος Φισφής “Πολύ Καλύτερα Τώρα” Πρέβεζα Αμφιθέατρο 2ου ΓΕΛ Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026 Έναρξη 20:00 (doors open 19:00)   Ένας ...
28 Σεπτεμβρίου 2026
«Το κυνήγι του Κλέφτη» του Άλφρεντ Χίτσκοκ Ημέρα προβολής: Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026 Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης Πρέβεζας (Παλιά ...
24 Σεπτεμβρίου 2026
Με αφορμή τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, που διοργανώνει το Υπουργείο Πολιτισμού με θέμα «Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ...
24 Σεπτεμβρίου 2026
Λάμπρος Φισφής “Πολύ Καλύτερα Τώρα” Πρέβεζα Αμφιθέατρο 2ου ΓΕΛ Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2026 Έναρξη 20:00 (doors open 19:00)   Ένας ...