Τετάρτη, 20 Απριλίου 2022 12:07

Η πρώτη Ανάσταση και οι μπότηδες (της Τ. Κόρρου)

Γράφει η Τάσσα Κόρου
Για την «ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΕΒΕΖΑ –ΙΣΤΟΡΙΑ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ- ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ»

Το Μ. Σάββατο, μετά την Πρώτη Ανάσταση στην Πρέβεζα, στην Πάργα αλλά και στην Κέρκυρα, στη Ζάκυνθο, στην Κεφαλονιά και σε άλλα σημεία της Ηπείρου και των Επτανήσων, κάθε χρόνο λαμβάνει χώρα ένα εντυπωσιακό και μοναδικό στο είδος του έθιμο, το σπάσιμο των κανατιών ή όπως αλλιώς ονομάζονται στο τοπικό ιδίωμα το σπάσιμο των «μπότηδων».

Για την καταγωγή και προέλευση αυτού του εθίμου έχουν διατυπωθεί πολλές και ενδιαφέρουσες ερμηνείες, στις οποίες επικρατεί η λαϊκή αντίληψη, ότι ο κρότος, που παράγεται από το σπάσιμο των αγγείων, εκτοπίζει το κακό.

Σε μια πρώτη μεσαιωνική εκδοχή, με το σπάσιμο των κανατιών γίνεται προσπάθεια να εκδιωχθούν τα «μολύσματα», δηλ. τα κακά και μοχθηρά πνεύματα, μια και ο κρότος, όπως πιστεύει ο λαός, διώχνει το κακό μακριά. Έτσι στην Ανάσταση, ως γιορτή της Ζωής και της Νίκης ενάντια στο Θάνατο, το σπάσιμο της στάμνας είναι μια συμβολική πράξη ενάντια στο κακό.

Σύμφωνα με μια άλλη προσέγγιση, το έθιμο θεωρείται μεσαιωνικό και κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Οι καθολικοί Βενετοί συνήθιζαν να σπάνε τις παλιές στάμνες την ημέρα της Πρωτοχρονιάς, αποδίδοντας τρόπον τινά “φόρο” στο νέο χρόνο, προκειμένου να τους φέρει καινούργια αγαθά στο σπίτι τους. Στη συνέχεια οι Ορθόδοξοι το μετέφεραν χρονικά στην περίοδο του Πάσχα χρησιμοποιώντας όμως νέα , αντί για παλιά κανάτια γεμάτα νερό, ώστε να προκαλούν μεγαλύτερη φασαρία.

Η χριστιανική εκδοχή, πάλι, θέλει το θορυβώδες σπάσιμο να αναπαριστά την οργή για την προδοσία του Ιούδα, αλλά και την αναπαράσταση της θορυβώδους στιγμής της Ανάστασης. Στο «θορυβώδες», άλλωστε, αναφέρονται και οι κροτίδες και τα βεγγαλικά της Ανάστασης. Μάλιστα στον ορθόδοξο Ελληνικό Χριστιανικό εθιμικό βίο, υπάρχουν σπουδαίες σχετικές αναφορές, όπως αυτή η εκκλησιαστική φράση από το τροπάριο της Μεγάλης Παρασκευής «Συ δε Κύριε ανάστησόν με, ίνα συντρίψω αυτούς ως σκεύη κεραμέως».

Σύμφωνα με μια Τέταρτη εκδοχή, το σπάσιμο έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, σε ένα ταφικό έθιμο, που κρατά μέχρι τις ημέρες μας, όταν την ώρα που βγαίνει η σορός ενός νεκρού από το σπίτι, κάποιος σπάει ένα πιάτο ή ένα πήλινο αντικείμενο έξω από την πόρτα, για να σταματήσει το κακό.

Σε μια άλλη λαογραφική ερμηνεία, το έθιμο προέρχεται από την αρχαιοελληνική γιορτή του Απριλίου, όταν οι Έλληνες γιόρταζαν την αρχή της γεωργικής περιόδου, οπότε η απαίτηση για συλλογή των φρέσκων καρπών, υποχρέωνε τη χρήση νέων κανατιών και δοχείων για την αποθήκευσή τους. Και μέχρι σήμερα αυτό το σπάσιμο συμβολίζει,το ότι ο χειμώνας δίνει τη θέση του στην ανοιξιάτικη αναγέννηση.

Υπάρχουν, σαφώς, και άλλες αναφορές και συσχετισμοί σχετικά με την προέλευση και διατήρηση του εθίμου. Το σπάσιμο των κανατιών, πάντως, διατηρήθηκε ζωντανό στο πέρασμα του χρόνου.

Χαρακτηριστική είναι γραπτή μαρτυρία ξένου περιηγητή στην Κεφαλονιά το 1829: «Το μέγα Σάββατον όταν ψάλλεται εις την Εκκλησίαν το ανάστα ο Θεός, ρίπτουσιν έξω των οίκων αγγεία ακέραια ή ημίθραυστα. Δεν διαβαίνουσιν επάνω των συντριμμάτων, αλλά τα μετατοπίζουσιν, αν πρέπη αναγκαίως να διέλθωσιν εκείθεν». 

Το σίγουρο είναι ότι, από την γέννηση του, το έθιμο καλά κρατεί ως τις μέρες μας και όλοι μας περιμένουμε το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, μόλις ο ιερέας του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Χαράλαμπους σημάνει την πρώτη Ανάσταση, να ξεκινήσουμε το «πανηγύρι» με τις κροτίδες και το σπάσιμο των μπότηδων στο Κέντρο της Πόλης.

Και του χρόνου να είμαστε καλά!!!
Καλή Ανάσταση!!!

Διαβάστηκε 1126 φορές
  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

26 Μαϊος 2022
Την ανάγκη για άμεσες σωστικές εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης τόσο στο Κάστρο του Παντοκράτορα όσο και στον Προμαχώνα της Βρυσούλας υπογράμμισαν ο δημοτικός σύμβουλος της “Λαϊκής Συσπείρωσης”
26 Μαϊος 2022
Ένας τομέας της καθημερινότητας ιδιαίτερα νευραλγικός για τους δημότες Πρέβεζας, η καθαριότητα στους δημόσιους χώρους και η περιποίηση του πρασίνου, ...
26 Μαϊος 2022
Το Επιμελητήριο Πρέβεζας ενημερώνει τις επιχειρήσεις μέλη του, για το τέλος ανακύκλωσης που θα επιβάλλεται από την ερχόμενη Τετάρτη, 1 Ιουνίου 2022, ...
26 Μαϊος 2022
Ο σχεδιασμός των κυκλοφοριακών παρεμβάσεων στην παραλιακή οδό της Πρέβεζας (Ελ. Βενιζέλου) από τη γωνία της οδού Καρυωτάκη (παλαιό Corner) προς το ...
26 Μαϊος 2022
Έχουμε αναφερθεί με ρεπορτάζ μας στο atpreveza.gr στα μεγάλα ρήγματα που προκαλούνται στο οδόστρωμα στο οδικό δίκτυο της Υψηλής Ζώνης Λάμαρης, στην ...

Πολιτική

26 Μαϊος 2022
Ο Δήμαρχος και σύσσωμο το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ζηρού καταδικάζει με τον πλέον απερίφραστο και κατηγορηματικό τρόπο την αήθη επίθεση που δέχτηκε Δημοτικός Σύμβουλος της μείζονος
25 Μαϊος 2022
Ο “πόλεμος των σκουπιδιών” στην Ήπειρο εξελίσσεται πλέον σε μία σύνθετη πολιτική αντιπαράθεση, με σοβαρές προεκτάσεις στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά ...
24 Μαϊος 2022
Στις 26 Μαΐου 2022 συνεδριάζει το Δ.Σ. του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Πρέβεζας και ανάμεσα στα θέματα που θα συζητηθούν υπάρχει και ένσταση ...
23 Μαϊος 2022
Με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα, ο Παύλος Φραγκούλης βρίσκεται στην πρώτη 30άδα της κατάταξης των εκλογών για τα μέλη της νέας Κεντρικής Επιτροπής ...
23 Μαϊος 2022
Στο πρόγραμμα ΔΙΑΥΓΕΙΑ αναρτήθηκε σήμερα 23 Μαΐου, το πρακτικό της συνεδρίασης του Δ.Σ. της ΔΕΥΑΠ, που πραγματοποιήθηκε στις 12 Μαΐου και αφορούσε ...

Αθλητισμός

26 Μαϊος 2022
Φτωχό το σημερινό πρόγραμμα, ξεχωρίζουν μόνο οι τελικοί σε κάποιες χώρες δεύτερης διαλογής. Στην Τουρκία, ο τελικός έχει ελληνικό «χρώμα», καθώς σε Καϊσέρισπορ και Σίβασπορ αγωνίζονται οι Γούτας
25 Μαϊος 2022
Ρόμα και Φέγενορντ αναμετρώνται απόψε, στο ματς που θα κρίνει τον νικητή του πρώτου ιστορικά Conference. Παράλληλα, σήμερα διεξάγεται και ο τελικός ...
24 Μαϊος 2022
Το σημερινό πρόγραμμα περιλαμβάνει μπαράζ ανόδου/παραμονής στη Β’ Γερμανίας, ανάμεσα στις Ντιναμό Δρέσδης και Καϊζερσλάουτερν, αλλά και Κόπα ...
23 Μαϊος 2022
Από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πρέβεζας ανακοινώνεται ότι στα πλαίσια των Πανελλήνιων Αγώνων ΓΕ.Λ. & ΕΠΑ.Λ. Ελλάδας- Κύπρου, ...
23 Μαϊος 2022
«Στεγνό» το σημερινό κουπόνι, μετά από ένα γεμάτο Σαββατοκύριακο, με πολλές συγκινήσεις. Η προσοχή μας στρέφεται σε δύο συγκεκριμένες αναμετρήσεις, ...

Πολιτισμός

26 Μαϊος 2022
Ο πολιτιστικός-περιβαλλοντικός σύλλογος της τοπικής κοινότητας Εκκλησιών διοργανώνει θρησκευτικό πανυγήρι την Παρασκευή 27 Μαϊου 2022.
25 Μαϊος 2022
Ένα εκρηκτικό τετραήμερο στις 26,27,28 και 29 Μαΐου στην παραλία της Πρέβεζας μας υπόσχονται οι διοργανωτές του Preveza Jazz Festival, το οποίο ...
25 Μαϊος 2022
Ο Δήμος Πάργας σε συνεργασία με το Χορευτικό Τμήμα Αγιάς, διοργανώνει το Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών «Άνοιξη και παράδοση» στην Αγιά την Κυριακή 29/5 ...
23 Μαϊος 2022
Το διεθνές Preveza Jazz Festival γιορτάζει τα 20 του χρόνια και σας προσκαλεί όλους σε ένα υψηλού επιπέδου εκρηκτικό τετραήμερο στις 26,27,28,29 ...
23 Μαϊος 2022
Το ΥΠΠΟΑ διοργανώνει και φέτος, από τις 26 έως τις 29 Μαΐου σε όλη τη χώρα, την επικοινωνιακή δράση «Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές» με πλήθος ...