Τετάρτη, 20 Απριλίου 2022 12:07

Η πρώτη Ανάσταση και οι μπότηδες (της Τ. Κόρρου)

Γράφει η Τάσσα Κόρου
Για την «ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΕΒΕΖΑ –ΙΣΤΟΡΙΑ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ- ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ»

Το Μ. Σάββατο, μετά την Πρώτη Ανάσταση στην Πρέβεζα, στην Πάργα αλλά και στην Κέρκυρα, στη Ζάκυνθο, στην Κεφαλονιά και σε άλλα σημεία της Ηπείρου και των Επτανήσων, κάθε χρόνο λαμβάνει χώρα ένα εντυπωσιακό και μοναδικό στο είδος του έθιμο, το σπάσιμο των κανατιών ή όπως αλλιώς ονομάζονται στο τοπικό ιδίωμα το σπάσιμο των «μπότηδων».

Για την καταγωγή και προέλευση αυτού του εθίμου έχουν διατυπωθεί πολλές και ενδιαφέρουσες ερμηνείες, στις οποίες επικρατεί η λαϊκή αντίληψη, ότι ο κρότος, που παράγεται από το σπάσιμο των αγγείων, εκτοπίζει το κακό.

Σε μια πρώτη μεσαιωνική εκδοχή, με το σπάσιμο των κανατιών γίνεται προσπάθεια να εκδιωχθούν τα «μολύσματα», δηλ. τα κακά και μοχθηρά πνεύματα, μια και ο κρότος, όπως πιστεύει ο λαός, διώχνει το κακό μακριά. Έτσι στην Ανάσταση, ως γιορτή της Ζωής και της Νίκης ενάντια στο Θάνατο, το σπάσιμο της στάμνας είναι μια συμβολική πράξη ενάντια στο κακό.

Σύμφωνα με μια άλλη προσέγγιση, το έθιμο θεωρείται μεσαιωνικό και κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Οι καθολικοί Βενετοί συνήθιζαν να σπάνε τις παλιές στάμνες την ημέρα της Πρωτοχρονιάς, αποδίδοντας τρόπον τινά “φόρο” στο νέο χρόνο, προκειμένου να τους φέρει καινούργια αγαθά στο σπίτι τους. Στη συνέχεια οι Ορθόδοξοι το μετέφεραν χρονικά στην περίοδο του Πάσχα χρησιμοποιώντας όμως νέα , αντί για παλιά κανάτια γεμάτα νερό, ώστε να προκαλούν μεγαλύτερη φασαρία.

Η χριστιανική εκδοχή, πάλι, θέλει το θορυβώδες σπάσιμο να αναπαριστά την οργή για την προδοσία του Ιούδα, αλλά και την αναπαράσταση της θορυβώδους στιγμής της Ανάστασης. Στο «θορυβώδες», άλλωστε, αναφέρονται και οι κροτίδες και τα βεγγαλικά της Ανάστασης. Μάλιστα στον ορθόδοξο Ελληνικό Χριστιανικό εθιμικό βίο, υπάρχουν σπουδαίες σχετικές αναφορές, όπως αυτή η εκκλησιαστική φράση από το τροπάριο της Μεγάλης Παρασκευής «Συ δε Κύριε ανάστησόν με, ίνα συντρίψω αυτούς ως σκεύη κεραμέως».

Σύμφωνα με μια Τέταρτη εκδοχή, το σπάσιμο έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, σε ένα ταφικό έθιμο, που κρατά μέχρι τις ημέρες μας, όταν την ώρα που βγαίνει η σορός ενός νεκρού από το σπίτι, κάποιος σπάει ένα πιάτο ή ένα πήλινο αντικείμενο έξω από την πόρτα, για να σταματήσει το κακό.

Σε μια άλλη λαογραφική ερμηνεία, το έθιμο προέρχεται από την αρχαιοελληνική γιορτή του Απριλίου, όταν οι Έλληνες γιόρταζαν την αρχή της γεωργικής περιόδου, οπότε η απαίτηση για συλλογή των φρέσκων καρπών, υποχρέωνε τη χρήση νέων κανατιών και δοχείων για την αποθήκευσή τους. Και μέχρι σήμερα αυτό το σπάσιμο συμβολίζει,το ότι ο χειμώνας δίνει τη θέση του στην ανοιξιάτικη αναγέννηση.

Υπάρχουν, σαφώς, και άλλες αναφορές και συσχετισμοί σχετικά με την προέλευση και διατήρηση του εθίμου. Το σπάσιμο των κανατιών, πάντως, διατηρήθηκε ζωντανό στο πέρασμα του χρόνου.

Χαρακτηριστική είναι γραπτή μαρτυρία ξένου περιηγητή στην Κεφαλονιά το 1829: «Το μέγα Σάββατον όταν ψάλλεται εις την Εκκλησίαν το ανάστα ο Θεός, ρίπτουσιν έξω των οίκων αγγεία ακέραια ή ημίθραυστα. Δεν διαβαίνουσιν επάνω των συντριμμάτων, αλλά τα μετατοπίζουσιν, αν πρέπη αναγκαίως να διέλθωσιν εκείθεν». 

Το σίγουρο είναι ότι, από την γέννηση του, το έθιμο καλά κρατεί ως τις μέρες μας και όλοι μας περιμένουμε το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, μόλις ο ιερέας του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Χαράλαμπους σημάνει την πρώτη Ανάσταση, να ξεκινήσουμε το «πανηγύρι» με τις κροτίδες και το σπάσιμο των μπότηδων στο Κέντρο της Πόλης.

Και του χρόνου να είμαστε καλά!!!
Καλή Ανάσταση!!!

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

19 Ιουνίου 2024
Ο Σύνδεσμος Ύδρευσης Δήμων Πρέβεζας, Φιλιππιάδας κλπ ενημερώνει ότι την Πέμπτη 20/6/2024 και από την 6η πρωινή και έως την 8η βραδινή ώρα θα προβούμε σε διακοπή της υδροδότησης του παλαιού αγωγου ,
18 Ιουνίου 2024
Σε μερική τροποποίηση της απόφασης για την απαγόρευση της κυκλοφορίας των βαρέων οχημάτων στο Εθνικό οδικό Δίκτυο της Π.Ε. Πρέβεζας και στην ...
18 Ιουνίου 2024
Η εταιρεία «Σ ΦΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΙΑ Ε.Ε» είναι ο προσωρινός ανάδοχος για την κατασκευή του Διοικητηρίουο της Π.Ε. Πρέβεζας εντός του ...
18 Ιουνίου 2024
Ο Δήμος Πάργας σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γυναικών "Δηιδάμεια" ανάβει για άλλη μια χρονιά τις παραδοσιακές "Λαμπατίνες" του Αϊ Γίαννη του Ριγανά με ...
18 Ιουνίου 2024
Με 16 θέματα στην ημερήσια διάταξη θα συνεδριάσει δια ζώσης το Δημοτικό Συμβούλιο Πρέβεζας, την Τετάρτη 19 Ιουνίου και ώρα 18.00. 1. Επιλογή ...

Πολιτική

19 Ιουνίου 2024
Σημαντικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν σε ένα βαθμό και τις μεγάλες ενδοπεριφερειακές ανισότητες στην Ήπειρο εμπεριέχονται στην έκδοση “Οι Χωρικές Στρατηγικές στα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα
19 Ιουνίου 2024
Η Τομεακή Επιτροπή Πρέβεζας του ΚΚΕ αποχαιρετά με βαθιά θλίψη τον σύντροφο Βουλιστιώτη Κώστα. Έναν σύντροφο που μέχρι και πριν λίγο διάστημα και παρά ...
18 Ιουνίου 2024
Στις 27 και 28 Ιουνίου ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος θα επισκεφθεί την Πρέβεζα για δύο ημέρες. Με την αριθ. 143/2024 απόφαση του Δημοτικού ...
18 Ιουνίου 2024
Η οριακή κατάσταση στην οποία βρίσκεται το σύστημα ύδρευσης στο Δήμο Πρέβεζας, εν' όψει μάλιστα και της καλοκαιρινής σεζόν (δείτε ΕΔΩ παλαιότερο ...
17 Ιουνίου 2024
Επίκαιρη ερώτηση για την υποστελέχωση των Κέντρων Υγείας του νομού Πρέβεζας κατέθεσε ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ Κώστας Μπάρκας. Σε ...

Αθλητισμός

19 Ιουνίου 2024
Το Zenith Workout Club στην Πρέβεζα (Κορυτσάς και Σουλίου – δίπλα από το συγκρότημα των γυμνασίων στο Φόρο), με επιστημονικό υπεύθυνο τον Γιάννη Καζούκα (Καθηγητής Φυσικής Αγωγής –
16 Ιουνίου 2024
Μια ακόμη σημαντική διάκριση πέτυχε η Χαρά Γέρου, αυτή τη φορά στους Πανελλήνιους Αγώνες Στίβου Κ18 που διεξάγονται στη Πάτρα. Η αθλήτρια ...
13 Ιουνίου 2024
Στην REGATTA BRINDISI-CORFU συμμετείχε ο Ναυτικός Ιστιοπλοϊκός Όμιλος Πρέβεζας με το σκάφος COCOBILL II και κατέλαβε την 4η θέση στην κατηγορία του ...
13 Ιουνίου 2024
Αγώνες 3 on 3 μπάσκετ για αγόρια και κορίτσια Δημοτικών Σχολείων διεξήχθησαν για πρώτη φορά στην Πρέβεζα. Όπως αναφέρει η Οργανωτική ...
11 Ιουνίου 2024
Ο Σύνδεσμος Προπονητών Ποδοσφαίρου Πρέβεζας-Λευκάδας έστειλε την παρακάτω ανακοίνωση: Ανακοινώνεται η έναρξη λειτουργίας σχολών ανανέωσης ...

Πολιτισμός

19 Ιουνίου 2024
Στο 37ο Συνέδριο της Ομοσπονδίας Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδας συμμετείχε αντιπροσωπεία της Κινηματογραφικής Λέσχης Πρέβεζας. Το 37ο ...
18 Ιουνίου 2024
Το Μουσικό Σχολείο Πρέβεζας παρουσιάζει στην οικία Αθανασιάδη τη δεύτερη έκθεση φωτογραφίας της φωτογραφικής λέσχης του σχολείου. Παράλληλα, ...
18 Ιουνίου 2024
Πιστός στο ραντεβού του για 15η συνεχόμενη χρονιά, ο σύλλογος γυναικών Αγ. Θωμά αποχαιρετά τη φετινή χρονιά με την καθιερωμένη χορευτική εκδήλωση το ...
17 Ιουνίου 2024
Στο πλαίσιο εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Μουσικής, την Παρασκευή 21 Ιουνίου του 2024, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας και το Μουσικό Σχολείο ...