Τρίτη, 17 Μαϊος 2022 20:02

Βασικό εισόδημα ανεξάρτητα από τον χρόνο εργασίας (του Χάρη Ναξάκη)

Γράφει ο Χάρης Ναξάκης, καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Σήμερα πραγματοποιείται μια μετάβαση από τον βιομηχανικό καπιταλισμό, το σφυρί και το γράσο, σε έναν τεχνοκόσμο αλγορίθμων, ρομπότ, λογισμικών πακέτων, ψηφιακών δικτύων και γονιδιακού υποστρώματος της ζωής. Η μετάβαση από την φάμπρικα και την μαζική παραγωγή τυποποιημένων προϊόντων στην οικονομία της γνώσης και στην κοινωνία των δικτύων, από τους γερανούς και την γραμμή συναρμολόγησης στα αυτοματοποιημένα παραγωγικά συμπλέγματα, που προσομοιώνουν τις μυϊκές ανθρώπινες ικανότητες, στηρίζεται σε μια βασική αρχή. Όσο μια εργασία είναι απλή και ανειδίκευτη, τόσο περισσότερο υπόκειται στην διαδικασία υποκατάστασης από το κεφάλαιο. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το ότι η σημαντικότερη μορφή πάγιου κεφαλαίου είναι η αποθηκευμένη γνώση, είτε ως τμήμα των ευφυών μηχανών είτε ως λογισμικό- σύστημα αυτοματοποιημένων κανόνων επεξεργασίας νοητικών συμβόλων- οδηγεί στο να παράγονται μεγαλύτερες ποσότητες προϊόντων με μικρότερες ποσότητες εργασίας και κεφαλαίου και σε λιγότερο χρόνο.

Υπάρχει βέβαια το γνωστό μακροοικονομικό επιχείρημα ότι κάθε κύκλος παραγωγικής και τεχνολογικής αναδιάρθρωσης κλείνει, όπως στο παρελθόν, με την δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας από αυτές που καταργεί και από αυτές που δημιουργήθηκαν στην πρώτη φάση του κύκλου. Το επιχείρημα αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί σήμερα, και ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι οι τεχνολογίες της πληροφορίας διαφοροποιούνται ριζικά από την βιομηχανική τεχνολογία στο ότι δεν υποκαθιστούν μόνο την απλή και επαναληπτική εργασία, μειώνοντας την ζήτηση για δουλειές ρουτίνας και ανειδίκευτες θέσεις, αλλά υποκαθιστούν και εργασίες που εμπεριέχουν γνωστικές και διανοητικές λειτουργίες, σύνθετα επίπεδα γνώσης. Το αποτέλεσμα είναι ένας κόσμος της εργασίας που οι κυρίαρχες ελίτ και η φιλελεύθερη διαχείριση τον οδηγεί σε μια διχοτόμηση. Στον έναν πόλο της εργασιακής ταυτότητας βρίσκεται ένα συνεχώς συρρικνούμενο μόνιμο εργατικό δυναμικό υψηλής ειδίκευσης με καλές αμοιβές και στον άλλο οι άνεργοι και ένα τεράστιο δυναμικό ευέλικτων, μερικά και με επισφάλεια απασχολούμενων, εποχικών και νομάδων, με χαμηλές αμοιβές και δεξιότητες, με εξατομικευμένο τρόπο αμοιβής και με μειωμένη νομική προστασία και κοινωνική ασφάλιση.

Ποια μπορεί να είναι η απάντηση για να αποτραπεί ο μόνιμος δυϊσμός της κοινωνίας; Η καθιέρωση ενός βασικού εισοδήματος ανεξάρτητα από τον χρόνο εργασίας, λιγότερη δουλειά, δουλειά για όλους. Η μείωση δηλαδή της ποσότητας της εργασίας που η κοινωνία έχει ανάγκη, η αποδέσμευση της κοινωνικά αναγκαίας διάρκειας της εργασίας από το εισόδημα και όχι από την ίδια την εργασία. Αυτό σημαίνει άρνηση της εγγύησης ενός εισοδήματος ως βοήθημα- η ελεημοσύνη των σημερινών επιδομάτων και των κατ’ επίφαση εγγυημένων εισοδημάτων, που δίνονται για να μην καταρρεύσει η ζήτηση και να συντηρηθεί τεχνητά η κατανάλωση- και άμεση σύνδεση του δικαιώματος στο εισόδημα με το δικαίωμα στην δουλειά, μέσω μιας ριζικής μείωσης των ωρών εργασίας. Δεν πρόκειται για αποσύνδεση της σχέσης εργασίας και εισοδήματος, αλλά αυτής ανάμεσα στην διάρκεια της εργασίας και στο εισόδημα. Όταν η εργασία που απαιτείται για την παραγωγή του κοινωνικού πλούτου, λόγω της αυτοματοποίησης, συνεχώς μειώνεται, για να αποτραπεί ο δυϊσμός της κοινωνίας και να κατανεμηθεί η εργασία σε ολόκληρη την κοινωνία χωρίς μείωση του εισοδήματος, το εισόδημα πρέπει να σταματήσει να εξαρτάται από την ποσότητα της εργασίας που προσφέρεται, από τον χρόνο εργασίας. Μία θέση εργασίας να κατανεμηθεί σε δυο εργαζόμενους, οι 40 ώρες την εβδομάδα να γίνουν 20, 4 ώρες ανά ημέρα. Αφού παράγονται περισσότερα προϊόντα σε λιγότερο χρόνο και ώρες εργασίας γιατί οι άνθρωποι να δουλεύουν οχτάωρο; Γιατί να μην πληρώνονται για τις ώρες που απελευθερλωθηκαν, να δουλεύουν δηλαδή τα δύο τρίτα του χρόνου ή τον μισό χρόνο, χωρίς να μειωθούν οι αμοιβές; Γιατί δηλαδή η ημιαπασχόληση κατά μια έννοια να μην είναι η κανονική απασχόληση; Αν όμως οι άνθρωποι εργάζονται τον μισό χρόνο από όσο εργάζονται σήμερα δεν θα έπρεπε να κερδίζουν τα μισά χρήματα κι αν όχι με τί θα τους πληρώνουμε για τον χρόνο που δεν εργάζονται; Ο Α. Γκορζ έδωσε στο παρελθόν μια απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Ένα μέρος του εισοδήματος θα προέρχεται από τον μισθό και για το υπόλοιπο υπάρχουν διάφορες λύσεις, όπως για παράδειγμα ένα κοινωνικά εγγυημένο εισόδημα που θα δίνεται από την πολιτεία και θα χρηματοδοτείται από ένα φόρο, μια εισφορά για παράδειγμα στα προϊόντα. Απάντηση που μπορεί να διευρυνθεί με την φορολόγηση της κληρονομιάς, των εισοδημάτων πάνω από ένα όριο, την φορολόγηση των ρομπότ ή της μόλυνσης του περιβάλλοντος.

Στον αντίποδα της παραπάνω προοπτικής είναι η καθιέρωση ενός ελάχιστου βασικού εισοδήματος για όλους χωρίς υποχρεώσεις, χωρίς δηλαδή την υποχρέωση εργασίας, ιδέα που αναπτύσσουν δυο Βέλγοι καθηγητές στο βιβλίο τους «Βασικό Εισόδημα για όλους», εκδόσεις Πόλις. Η πρόταση αυτή έχει ήδη διατυπωθεί από τις πιο προχωρημένες ελίτ του σύγχρονου κεφαλαίου, τους ιδιοκτήτες του facebook, της amazon, και της tesla, που ενδιαφέρονται για να δημιουργήσουν καταναλωτές για τα ψηφιακά προϊόντα τους. Η πρόταση αυτή είναι ο θρίαμβος της εμπορευματικής κοινωνίας, η ολοκληρωτική αποικιοποίηση του ανθρώπινου μυαλού από τα εμπορεύματα. Διότι για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία οι καταναλωτές θα κατασκευαστούν, δεν θα αγοράζουν οι άνθρωποι με το εισόδημα από την εργασία τους τα εμπορεύματα, αλλά τα εμπορεύματα θα αγοράζουν τους ανθρώπους για να τα καταναλώσουν στη συνέχεια.

Διαβάστηκε 4222 φορές
  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

02 Ιουλίου 2022
Εξιχνιάστηκε από το Τμήμα Ασφάλειας Πρέβεζας κλοπή από αυτοκίνητο, που έγινε την 19-05-2022 στο Λούρο Πρέβεζας. Για την υπόθεση ταυτοποιήθηκε ημεδαπός, σε βάρος του οποίου σχηματίσθηκε σχετική
02 Ιουλίου 2022
Την παραλία του Μονολιθίου επέλεξε μια θαλάσσια χελώνα Caretta Caretta για να γεννήσει τα αυγά της. Λουόμενοι εντόπισαν το πρωί του Σαββάτου ...
01 Ιουλίου 2022
Ο Δήμος Πάργας αναπτύσσει δίκτυο ανακύκλωσης χρησιμοποιημένων ρούχων και ιματισμού με την τοποθέτηση ειδικών μωβ κάδων σε Καναλάκι και Πάργα. Το ...
01 Ιουλίου 2022
Με τη μετακίνηση παθολόγου από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκάδας στο Γενικό Νοσοκομείο Πρέβεζας επιχειρείται να δοθεί προσωρινή λύση στην υφιστάμενη ...
01 Ιουλίου 2022
Το Επιμελητήριο Πρέβεζας ενημερώνει τις επιχειρήσεις μέλη του, ότι μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες θα ανοίξει η πλατφόρμα tourism4all.gov.gr, για ...

Πολιτική

02 Ιουλίου 2022
Αναφορά προς τον Υπουργό Υγείας κατέθεσε ο Βουλευτής Κώστας Μπάρκας με θέμα τα έντονα προβλήματα που εμφανίζονται στις δομές Υγείας, που βρίσκονται στα όρια αρμοδιότητας του Δήμου Πάργας. Προς
01 Ιουλίου 2022
Τις δηλώσεις του Περιφερειάρχη ότι ο κ. Καλογιάννης έπρεπε να τον προειδοποιήσει για την τροπολογία σχολιάζει με ανακοίνωσή της η Λαϊκή Συσπείρωση ...
01 Ιουλίου 2022
Η τροπολογία για τη μεταβίβαση του Εργοστασίου Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) από την Περιφέρεια Ηπείρου στον ΦΟΔΣΑ, ήταν ένα πραξικόπημα, ανέφερε ...
01 Ιουλίου 2022
Την παρακάτω Ερώτηση κατέθεσε στη Βουλή η κοινοβουλευτική ομάδα του ΚΚΕ. Στο κείμενο της Ερώτησης αναφέρεται:   “ΕΡΩΤΗΣΗ Προς τον ...
30 Ιουνίου 2022
Για το θέμα της απώλειας της εξασφαλισμένης χρηματοδότησης των 290.000 ευρώ μέσω ΠΔΕ και της αδυναμίας να γίνουν απαραίτητες εργασίες στο δημοτικό ...

Αθλητισμός

02 Ιουλίου 2022
Το ένα φιλικό μετά το άλλο δίνει ο Ολυμπιακός, μετά την Μπίλεφελντ ακολουθεί η δυνατή Σάλτσμπουργκ. Το ματς μπορεί να οδηγηθεί σε υψηλό τέμπο και να δούμε πολλά γκολ. Μάθε τα πάντα για ρουλετα
02 Ιουλίου 2022
Με ρεκόρ συμμετοχών ολοκληρώθηκε την Κυριακή 26/06/2022 το Παγκόσμιο Βαθμολογούμενο Πρωτάθλημα J4 PREVEZA 2022 αγόρια – κορίτσια. Σε ...
02 Ιουλίου 2022
Την Δευτέρα 4 Ιουλίου 2022 στις 18.30 στην αίθουσα του Εργατικού Κέντρου Πρέβεζας θα πραγματοποιηθεί η Γενική Συνέλευση του ΠΑΣ Πρέβεζα. ...
01 Ιουλίου 2022
Η προετοιμασία του Ολυμπιακού στην Αυστρία συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, απόψε αντιμετωπίζει την Αρμίνια Μπίλεφελντ. Τον... ακολουθεί ο Άρης ...
30 Ιουνίου 2022
Η «πάνοπλη» Σλοβενία υποδέχεται την Κροατία για τα προκριματικά του Μουντομπάσκετ, ενώ, στη Λατινική Αμερική, η Φορταλέζα «φιλοξενεί» την ...

Πολιτισμός

01 Ιουλίου 2022
Ο Σύλλογος Οικογένειας ΚΕΘΕΑ ΗΠΕΙΡΟΣ και η Περιφέρεια Ηπείρου στο πλαίσιο εκδηλώσεων για την Παγκόσμια Ημέρα Κατά Των Ναρκωτικών διοργανώνουν ...
29 Ιουνίου 2022
Ο Σύνδεσμος Συρρακιωτών περιοχής Πρέβεζας απέστειλε την παρακάτω ανακοίνωση: Μετά από 2 χρόνια απουσίας επιστρέφουμε με ένα παραδοσιακό ΗΜΕΡΗΣΙΟ ...
29 Ιουνίου 2022
Η Πρεσβεία της Αυστρίας στην Αθήνα, το Ζωγράφειο Σχολείο Ελληνο-Αυστριακής Αγωγής και το Κέντρο Ελληνο-Αυστριακής ...
28 Ιουνίου 2022
Αυτό το καλοκαίρι πάμε όλοι στη…  «ΜΑΔΑΓΑΣΚΑΡΗ» Ένα Μιούζικαλ για όλη την Οικογένεια ΠΡΕΒΕΖΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ» ...