Πέμπτη, 08 Σεπτεμβρίου 2022 11:22

Ριζωμένος Οικουμενισμός (του Χάρη Ναξάκη)

Χάρης Ναξάκης, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το ταξίδι της ανθρωπότητας από τους προϊστορικούς χρόνους δεν προκάλεσε γεvετικό σχίσμα, γι' αυτό ανήκουμε στο ίδιο είδος και έχουμε τα ίδια χαρακτηριστικά. Ο ίδιος γενετικός κώδικας (έμφυτα) και ορισμένα επίκτητα (πολιτισμικά) χαρακτηριστικά είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπους καθιστώντας τους απάτριδες, οικουμενικούς, αλλά και τέκνα του ίδιου γενέθλιου χώρου (μητέρα γη). Το ξερίζωμα του ανθρώπου άρχισε από τότε που ο πρώτος χόμο σάπιενς ξεκίνησε από τις ρίζες του, την Αφρική, για να κατακτήσει τον κόσμο και να ριζωθεί σε νέους τόπους. Η αποεδαφικοποίηση του ανθρώπου, η διασπορά του, τον οδήγησε να αποκτήσει μια καθολική ταυτότητα, την οποία δεν πρέπει να ξεχνάμε για να μην ρίχνουμε νερό στον μύλο των ρατσιστικών αντιλήψεων. Σε όλους τους ανθρώπους υπάρχουν ενιαία εγκεφαλικά, μορφολογικά και ανατομικά χαρακτηριστικά και σε όλες τις κοινωνίες υπάρχει αγάπη, φόβος, μίσος, γέλιο, τρέλα και ορθολογισμός, μαγεία και θρησκεία, θυμός, σεβασμός, μουσική και τραγούδι. Τα παραπάνω στοιχεία είναι κοινά σε όλους και δεν έχουν αλλοιωθεί από τις διαφορετικές ταυτότητες (πολιτισμικές, εθνικές) και συγκροτούν μια ενιαία ανθρώπινη ταυτότητα. Αυτό αποσιωπά ο εθνοφυλετισμός και ο αντιδραστικός ρομαντισμός.

Αλλά το ταξίδι είχε και την Ιθάκη του, τους νέους τόπους, την επανεδαφικοποίηση των ανθρώπων. Η χωρική εδαφικοποίηση, ενός οικουμενικού είδους, είναι καθοριστικό στοιχείο της ανθρώπινης ταυτότητας είτε αυτή εκφράζεται από τον γενέθλιο τόπο, την φυλή, το έθνος, την θρησκεία, την παράδοση, τις πολιτισμικές αξίες. Τα οικουμενικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων, για τα οποία προαναφερθήκαμε, με διαφορετικό τρόπο κατανοούνται και εκφράζονται από τις διαφορετικές ταυτότητες και κουλτούρες, που είναι εδαφοποιημένες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Δεν κλαίνε, γελάνε, μισούν, ερωτεύονται, δουλεύουν, πιστεύουν, ξεκουράζονται, αντιμετωπίζουν τον θάνατο, όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο. Στις προβιομηχανικές κοινωνίες η μάνα-φύση, η γεωγραφία, η χωρικά προσδιορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες, καθόριζαν το πολιτισμικό περιβάλλον. Οι τοπικές, εθνικές ή διαπεριφερειακές ταυτότητες εκφράζουν με διαφορετικό τρόπο την κοινή ανθρώπινη μοίρα. Δεν πρέπει βέβαια να ξεχνάμε ότι άλλο η αγάπη για την γενέθλια γη και άλλο ο εθνικισμός, η παροξυστική αφηρημένη αγάπη για ένα ιερό και άμεμπτο έθνος-κράτος.

Οικουμενικότητα λοιπόν ή ταυτότητα, κοσμοπολιτισμός ή κοινοτισμός, ρίζωμα στον χώρο ή διεθνισμός, σύνδεση των πολλαπλών ταυτοτήτων σε μια ενιαία ταυτότητα ή ποικιλομορφία; Είμαστε όλοι γηγενείς απάτριδες. Οι άνθρωποι συμμετέχουν στην παγκόσμια ανθρώπινη κοινότητα και ταυτόχρονα ανήκουν σε ένα γενέθλιο τόπο, σε μια εδαφικοποιημένη συλλογική μνήμη. Την πολυπλοκότητα αυτή και κυρίως τον πόλο του ριζώματος ομογενοποιεί στις σημερινές δυτικές παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες το κυρίαρχο ανθρωπολογικό πρότυπο. Αυτήν την πλευρά της αντίθεσης αποσιωπά ο φιλελεύθερος και ο αριστερός οικουμενισμός. Ο μεν πρώτος θεωρεί ότι το άτομο χωρίς ρίζες και ταυτότητα είναι η βασική μονάδα κοινωνικής οργάνωσης. Η ταυτότητα για τους ευαγγελιστές της αγοράς είναι αναχρονισμός, γιατί φυλακίζει το άτομο στην παράδοση και στην συλλογική μνήμη, στο εμείς της κοινότητας και δεν του επιτρέπει να εξατομικευτεί. Η μόνη ταυτότητα που οι φιλελεύθεροι αναγνωρίζουν στο άτομο είναι αυτή του ορθολογικού ατομιστή, που είναι μια μηχανή ανεξέλεγκτης δημιουργίας νέων αναγκών και ικανοποίησης τους μέσω της κατανάλωσης εμπορευμάτων. Ο ηδονιστικός καταναλωτικός ατομοκεντρισμός είναι ο οικουμενικός άνθρωπος του φιλελεύθερου υποδείγματος. Ο αποεδαφοποιημένος ατομισμός είναι ένας πολίτης του κόσμου χωρίς όρια, χωρίς υποχρεώσεις και δεσμεύσεις, η μόνη του δέσμευση είναι το κυνήγι της ατομικής απόλαυσης. Γιατί αφού η μοίρα μας είναι όλοι να πεθάνουμε να μην απολαμβάνουμε χωρίς όρια; Αυτό είναι το ευαγγέλιο κάθε κοσμοπολίτη πού κυνηγάει ανελέητα τον χρόνο και ρίχνει το ανάθεμα στο παρελθόν και το παρόν, τα οποία είναι πάντα ανεπαρκή, λίγα, φτωχά σε νόημα.

Ο πλούτος δεν βρίσκεται μόνο στην ανθρώπινη ενότητα, στα καθολικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων(αριστερός οικουμενισμός), αλλά και στην ποικιλομορφία, στις ταυτότητες. Οι άνθρωποι λοιπόν είναι όντα καθολικά με ταυτότητες και ευτυχώς, γιατί αν ήταν ομοιόμορφοι, αιώνια ξεριζωμένοι, θα είχαν πεθάνει από ανία. Η μαγεία της ζωής είναι η ποικιλομορφία. Αν ήμασταν μόνιμα ριζωμένοι σε έναν τόπο, χωρίς αλληλεπιδράσεις με άλλους τόπους, θα βασσανιζόμασταν από την τυραννία της οικειότητας, ενώ αν ήμασταν μόνιμα κοσμοπολίτες θα ήμασταν άφιλοι. Πώς μπορείς να αγαπάς τον άλλον, μια ετερότητα, όταν αυτή δεν έχει δικό της πολιτισμό; Δεν χρειαζόμαστε μια ενιαία ευρωπαϊκή υπερταυτότητα, μια πολιτισμική ομοιομορφία, ούτε πρέπει να επιδιώκουμε μια ομογενοποιημένη Ευρώπη χωρίς ταυτότητες. Όποιοι μισούν τις ταυτότητες είναι γιατί θέλουν να επιβάλλουν την δική τους θέαση του κόσμου, την δική τους ταυτότητα. Η συνάντηση του γηγενή και του άπατρη, του εδώ και του άλλου, θα γίνει κουβαλώντας μέσα μας και το εγώ και τον άλλον, δηλαδή την εδαφικοποιημένη οικουμενική ταυτότητα μας. Αυτός είναι ένας οικουμενισμός της πολιτιστικής πολλαπλότητας.

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

12 Απριλίου 2024
Ο δήμος Πρέβεζας απέστειλε την παρακάτω ανακοίνωση: Σύμφωνα με τον Ν.5037/2023, (άρθρο 266) προς αποτροπή του κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς καλούνται οι ιδιοκτήτες, μισθωτές και υπομισθωτές,
12 Απριλίου 2024
Το ΚΤΕΛ Ν. Πρέβεζας ενημερώνει για τα δρομολόγια τις ημέρες του Πάσχα: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΠΟ 25/04/2024 ΕΩΣ 12/05/2024 ΠΡΕΒΕΖΑ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: ...
12 Απριλίου 2024
Σε δημόσια διαβούλευση έχει θέσει το Υπουργείο Δικαιοσύνης Σχέδιο Νόμου με τίτλο «Ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, χωροταξική αναδιάρθρωση ...
12 Απριλίου 2024
Από την Οργανωτική Επιτροπή Σχολικών Αθλητικών Δραστηριοτήτων (Ο.Ε.Σ.Α.Δ.) Πρέβεζας, ανακοινώνεται ότι στα πλαίσια των Πανελλήνιων Αγώνων ΓΕ.Λ. & ...
12 Απριλίου 2024
Ο Δήμος Πάργας οργανώνει Ημερίδα ευαισθητοποίησης με θέμα: Ορθολογική διαχείριση απορριμμάτων - Ανακύκλωση στον Δήμο Πάργας που θα πραγματοποιηθεί ...

Πολιτική

12 Απριλίου 2024
Η παρουσίαση των προτεινόμενων Υποψήφιων Ευρωβουλευτών Περιφέρειας Ηπείρου για τις Προκριματικές εκλογές ανάδειξης υποψηφίων του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Πέμπτης
12 Απριλίου 2024
Φαίνεται πως το “σίριαλ” με την υπόθεση της αγωγής της εταιρείας “Τουριστικός Λιμένας Πρέβεζας” κατά του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου, με την ...
12 Απριλίου 2024
Εκδήλωση για τα 50 χρόνια της Νέας Δημοκρατίας θα πραγματοποιηθεί στη Θεοφάνειο αίθουσα στις 19 του Απρίλη και ώρα 20:00.  Σε σχετική ...
10 Απριλίου 2024
Σύμφωνα με πληροφορίες του atpreveza.gr αιρετοί που έχουν εκλεγεί στο δημοτικό συμβούλιο Πρέβεζας με την παρούσα σύνθεση έχουν κληθεί από την ...
10 Απριλίου 2024
Αύριο Πέμπτη 11 Απριλίου 2024 στις 19:00 στην Δημοτική Πινακοθήκη Γιάννης Μόραλης, θα γίνει η παρουσίαση των προτεινόμενων Υποψήφιων Ευρωβουλευτών ...

Αθλητισμός

12 Απριλίου 2024
Στο δημοτικό στάδιο “Αθανασία Τσουμελέκα” θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 21 Απριλίου ο τελικός του Κυπέλλου ΕΠΣ Πρέβεζας-Λευκάδας ανάμεσα στον Ερμή Καναλίου και το Θρίαμβο Λούρου. Η σέντρα του
03 Απριλίου 2024
Από την Οργανωτική Επιτροπή Σχολικών Αθλητικών Δραστηριοτήτων(Ο.Ε.Σ.Α.Δ.) Πρέβεζας, ανακοινώνεται ότι στα πλαίσια των Πανελλήνιων Αγώνων ΓΕ.Λ. & ...
01 Απριλίου 2024
Την παραμονή του στην Pre League χωρίς να χρειαστεί να αγωνιστεί στα Playouts εξασφάλισε ο Φιλαθλητικός, ο οποίος στην τελευταία αγωνιστική ...
26 Μαρτίου 2024
Σαββατο 30/03 και ώρα 18:00 στο ΔΑΚ ΠΡΕΒΕΖΑΣ ο Φιλαθλητικός Πρέβεζας θα αντιμετωπίσει την ομάδα του Πανιωνίου η οποία τερμάτισε πρώτη και εξασφάλισε ...

Πολιτισμός

12 Απριλίου 2024
Μια ακόμη ξεχωριστή παράσταση θα "φιλοξενήσει" στις 31 Ιουλίου το Ωδείο της Νικόπολης. Πρόκειται για την παράσταση Ικέτιδες του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία της Μαριάννας Κάλμπαρη και σε
10 Απριλίου 2024
Μια ξεχωριστή παράσταση θα "φιλοξενήσει" στις 20 Ιουλίου το Ωδείο της Νικόπολης. Πρόκειται για την παράσταση ΟΡΝΙΘΕΣ του Αριστοφάνη σε ...
09 Απριλίου 2024
Από τις 30/5 έως και τις 2/6  θα πραγματοποιηθεί το 22ο Preveza Jazz Festival! Το φεστιβάλ θα πραγματοποιηθεί στην παραλία της πόλης και το ...
08 Απριλίου 2024
Ο Δήμος Πρέβεζας – Τμήμα Πολιτισμού , Γραφείο Αθλητισμού διοργανώνει εκδήλωση για τον Εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Χορού τη Παρασκευή 27 Απριλίου ...