Παρασκευή, 28 Νοεμβρίου 2014 19:22

Ο πολιτισμός του κλαρίνου (του Ευάγγελου Αυδίκου)

Ευάγγελος Αυδίκος

Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Με αφορμή κάποιους άξονες για τον πολιτισμό που το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έδωσε στη δημοσιότητα , τροφοδοτήθηκε ένας ζωηρός διάλογος-άλλοτε επικριτικός κι άλλοτε υποστηρικτικός. Καλοδεχούμενη η συζήτηση, μια και αυτό είναι πολιτισμός. Με άλλα λόγια, η συζήτηση για θέματα που αφορούν τη δημιουργία, τις κοινωνικές σχέσεις, το ρόλο του κράτους στην καλλιτεχνική δημιουργία, την ίδια τη ζωή. Βέβαια, ο διάλογος δεν θα μπορούσε να μην εμβαπτιστεί στην ελληνική εκδοχή της διαλεκτικής, με βάση την οποία οι απόψεις ταξινομούνται σε πόλους. Είσαι δικός μας ή αντίπαλός μας-αν όχι εχθρός μας. Αναπόφευκτα, η συζήτηση εξελίχθηκε σε καταμέτρηση δυνάμεων και σε ανανέωση των «στρατοπέδων». Το βασικό ερώτημα ήταν –και είναι- ο ρόλος, πρωτίστως, του κράτους στην ‘παραγωγή’ πολιτισμικών ‘προϊόντων’. Κρατισμός ή ελευθερία στη δημιουργία. Αφετηρία για τη διατύπωση επιφυλάξεων αποτέλεσε η εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος-της μεταπολιτευτικής περιόδου-, κατά το οποίο το υπουργείο πολιτισμού άνοιξε τους κρουνούς του και διέθεσε σημαντικά ποσά για την ενίσχυση καλλιτεχνικών αλλά και πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Είν’ αλήθεια πως αρκετές φορές τα χρήματα έπιασαν τόπο, όταν διοχετεύθηκαν σε ανήσυχους δημιουργούς με ανήσυχη κοινωνική συνείδηση. Συχνά , ωστόσο, χρησιμοποιήθηκαν για τη χειραγώγηση της δημιουργίας και τη συγκρότηση πελατειακών σχέσεων, από τις οποίες η κάθε φορά κυβέρνηση θα αντλούσε κύρος.

Ασφαλώς και θα ήταν άτοπο να επικριθούν οι συντάκτες των προτάσεων για σοβιετική αντίληψη για τον πολιτισμό. Έχει παρέλθει αυτή η εποχή. Έχει θέση όμως ο θεσμικός παράγοντας στην ενίσχυση των καλλιτεχνικών δημιουργημάτων; Χρειαζόμαστε υπουργείο πολιτισμού ή άλλους θεσμούς; Η πολιτική επιχορήγησης οδηγεί σε απονεύρωση της δημιουργίας; Είναι μερικά ερωτήματα που επανέρχονται τακτικά στη συζήτηση και οι προτάσεις έφεραν στην επικαιρότητα αυτά τα ζητήματα.

Όμως, η συζήτηση αυτή με έπεισε ότι ο διάλογος στην Ελλάδα, κατά κανόνα, είναι ελλειπτικός. Η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από την «επώνυμη» δημιουργία στο θέατρο, τη λογοτεχνία, τη μουσική, τον κινηματογράφο. Διόλου παράξενο. Έτσι κι αλλιώς στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο, καθώς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι στήλες που φέρουν τον τίτλο ‘πολιτισμός’ περιορίζονται στα γράμματα και τις (καλές) τέχνες. Πρόκειται για μια μόνο εκδοχή του πολιτισμού από τους τρεις ορισμούς που παραθέτει ο Raymond Williams. Απουσιάζει ο λαϊκός πολιτισμός, που δεν χωράει σ’ αυτές τις σελίδες.

Έχω την εντύπωση ότι αρκετοί δημιουργοί είτε αγνοούν είτε υποτιμούν το λαϊκό πολιτισμό και τη δημιουργία του. Αψευδής μάρτυρας η απουσία του από το θεματολόγιο της προαναφερθείσας συζήτησης. Αφορμή για όλα αυτά ήταν ένα βιβλίο για τον πολύ σημαντικό δημιουργό: τον κλαριτζή Τάσο Χαλκιά. Δημιουργεί πολιτισμό το κλαρίνο; Είναι καλλιτεχνική η δημιουργία του; Μήπως δεν υπάρχει πρωτοτυπία κι απλά ο κλαριτζής επαναλαμβάνει τυποποιημένα τη μελωδία; Για όσους γνωρίζουν είναι προφανής η απάντηση. Όποιος ακούσει το κλαρίνο του Χαλκιά-αλλά και τα άλλα όργανα και τις φωνές των ραψωδών του λαϊκού μας πολιτισμού-έχει πλήρη επίγνωση της μεγαλοσύνης των λαϊκών καλλιτεχνών. Ο Τάσος Χαλκιάς δεν υπήρξε ένας συνηθισμένος μουσικός. Δεν ήταν ένας απλός, έστω προικισμένος, δεξιοτέχνης του κλαρίνου. Ανήκε στους εκλεκτούς. Κατείχε την τέχνη να σαγηνεύει, να παρασύρει, να απογειώνει να μεταμορφώνει όσους τον άκουγαν. Ο Πλάτωνας στον Φαίδρο χαρακτηρίζει αυτή τη διαδικασία ως θεία εξαλλαγή των ειωθότων νομίμων. Με άλλα λόγια, τόσο ο μουσικός-Κίρκη όσο και οι ακροατές του-μύστες απαλλάσσονται από την καθημερινότητά τους, από τις συμβατικότητες που τους χαρακτηρίζουν.

Αυτό ακριβώς μπόρεσε να βιώσει ο κλαρινετίστας Benny Goodman, ο οποίος υποκλίθηκε στην ιδιοφυία του Χαλκιά, στην αστείρευτη δημιουργικότητά του, όταν τον άκουσε να παίζει κλαρίνο στη Νέα Υόρκη.

Αυτός ο πολιτισμός χρειάζεται ενίσχυση. Η πολιτεία να σταθεί αρωγός στα μουσικά σχολεία, που επιτελούν θαυμαστό έργο. Απαιτείται η κρατική στοργή να απλωθεί κι εκεί όπου η παραδοσιακή μουσική(ΤΕΙ Άρτας) θεραπεύεται και μεταδίδεται στις νεότερες γενιές. Σ’ αυτή και πολλές άλλες περιπτώσεις απαιτείται το δημόσιο να έχει πολιτική.  

 

 

Διαβάστηκε 1649 φορές
  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΗ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Κοινωνία

30 Μαρτίου 2020
Έργα και υποδομές διασύνδεσης με το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών εντάσσονται στην πρόσκληση «Έργα υποστήριξης ΔΕΔ-Μ – Υποδομές διασύνδεσης», που με απόφαση του Περιφερειάρχη Ηπείρου κ. Αλ. Καχριμάνη,
30 Μαρτίου 2020
Την Τρίτη 31 Μαρτίου 2020 και ώρα 13.00 συνεδριάζει ΜΕΣΩ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ το Περιφερειακό Συμβούλιο με θέματα Ημερήσιας Διάταξης:   Α. ...
30 Μαρτίου 2020
Σύμφωνα με την ενημέρωση από τη Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Ηπείρου, εικόνα ως προς κρούσματα και τα ύποπτα κρούσματα για ...
30 Μαρτίου 2020
Από τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πρέβεζας ανακοινώνεται ότι εκδόθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων οι εγκύκλιοι για την ...
30 Μαρτίου 2020
Το Κοινοτικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων απέστειλε την παρακάτω ανακοίνωση: ...

Πολιτική

30 Μαρτίου 2020
Αναφορά κατέθεσαν προς τους υπουργούς Οικονομικών και Μεταφορών η γραμματέας της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Άρτας, Όλγα Γεροβασίλη και ο βουλευτής Πρέβεζας, Κώστας Μπάρκας, με θέμα
30 Μαρτίου 2020
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ Πρέβεζας: “Η ΕΠΕΚΕ Αγροτικής Ανάπτυξης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ και το Τμήμα Αγροτικής ...
28 Μαρτίου 2020
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ Πρέβεζας για τα μέτρα που πρέπει να παρθούν λόγω κορονοϊού στην κοινωνία και την οικονομία:   ...
28 Μαρτίου 2020
Στην ανάθεση παροχής υπηρεσιών διαχείρισης κοινωνικών δικτύων και ψηφιακής διαφήμισης για τους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα της ΕΥ∆ ΕΠΑνΕΚ ...

Αθλητισμός

29 Μαρτίου 2020
Το 2005 έφτασε να αγωνιστεί στην Allsvenskan, για μία και μοναδική φορά. Εκτοτε άρχισε να παίρνει την κάτω βόλτα και πλέον η Assyriska Fotbollsföreningen μετέχει σε όμιλο της 3ης κατηγορίας στη
28 Μαρτίου 2020
Το 2020 είναι χρονιά εκλογών στις ΗΠΑ, όπου σχεδόν άπαντες θεωρούν δεδομένο ότι το θέμα με τον κορωνοϊό δεν θα τους επηρεάσει. Αρκετοί βέβαια ...
27 Μαρτίου 2020
Η ΔΟΕ έκανε το προφανές, με την απόφαση της αναβολής των 32ων Ολυμπιακών Αγώνων λόγω των εξελίξεων με την πανδημία του κορωνοϊού, μεταθέτοντάς τους ...
26 Μαρτίου 2020
Ο συντριπτικός περιορισμός των αθλητικών δραστηριοτήτων ανά την υφήλιο, αύξησε αναμενόμενα τη δημοφιλία των βιρτουαλ. Το trend αυτό οδήγησε τους ...
24 Μαρτίου 2020
Θα τελειώσει η φετινή Super League; Ουδείς γνωρίζει φυσικά… Ωστόσο, υπάρχουν άλλα πέντε πρωταθλήματα που έμειναν… στη μέση, διαχρονικά. Πρώτο, ...

Πολιτισμός

28 Μαρτίου 2020
Η παρακάτω φωτογραφία αναρτήθηκε στην εξαιρετική σελίδα Classic Ελληνικό Ποδόσφαιρο Official, που παρουσιάζει retro φωτογραφίες του ελληνικού ποδοσφαίρου, με τη λεζάντα: “28-12-1968, ΠΑΣ ΠΡΕΒΕΖΑ -
21 Μαρτίου 2020
«Μουσεία για την Ισότητα. Πολυμορφία και κοινωνική συνοχή» είναι το θέμα που όρισε το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ( ICOM ) για τον εορτασμό της ...
10 Μαρτίου 2020
Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ του atpreveza.gr, σε συνεδρίαση του σωματείου “ΔΙΑΖΩΜΑ” εντός του Ιανουαρίου αποφασίστηκε η προσπάθεια συνδιοργάνωσης ...
09 Μαρτίου 2020
Ένα σπουδαίο μήνυμα έστειλαν εκπαιδευτικοί και μαθητές του 1ου δημοτικού σχολείου Καναλακίου, με αφορμή την πανελλήνια ημέρα κατά της σχολικής βίας ...
05 Μαρτίου 2020
Δεν θα πραγματοποιηθεί τελικώς η εκδήλωση με τίτλο: “Παραμερίζοντας το πέπλο του χρόνου: Ρωμαϊκό θέατρο Νικόπολης και αρχαίο θέατρο Κασσώπης” στο ...