Τρίτη, 06 Απριλίου 2021 13:10

Ενθυμήσεις για τον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 στην Πρέβεζα (Του Σπύρου Σκλαβενίτη)

Σπύρος Σκλαβενίτης

Δρ. Ιστορίας, αρχειονόμος, προϊστάμενος ΓΑΚ Πρέβεζας

Στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση τα ΓΑΚ Πρέβεζας έχουν εγκαινιάσει μια σειρά δημοσιεύσεων με επίκεντρο την Πρέβεζα και την περιοχή της, δίνοντας έμφαση στη μαρτυρία των αρχειακών πηγών. Τα αφιερώματα αυτά δεν σχετίζονται απαραίτητα με την Επανάσταση αλλά με το ιστορικό παρελθόν της περιοχής μας.

Σήμερα το αφιέρωμά μας θα είναι επετειακό και θα μας μεταφέρει στην εποχή του ατυχούς ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Ως οδηγό θα έχουμε ένα αρχειακό τεκμήριο που σώθηκε τυχαία, λίγο πριν την οριστική απώλειά του. Πρόκειται για ένα εκκλησιαστικό βιβλίο και πιο συγκεκριμένα ένα «Μηναίον του μηνός Απριλίου», έκδοσης 1872. Τις πρώτες μέρες του πολέμου του 1897 σε μια σελίδα του γράφτηκαν «ενθυμήσεις» υπό μορφή ημερολογιακών σημειώσεων. Ως «ενθυμήσεις» χαρακτηρίζονται σύντομα χειρόγραφα κείμενα για σημαντικά ιστορικά γεγονότα που εντοπίζονται σε έντυπα βιβλία ή χειρόγραφα κατάστιχα. Οι σημειώσεις αυτές μπορεί να έχουν γραφτεί είτε στη σελίδα τίτλου, είτε στα περιθώρια είτε σε άλλες (συνήθως λευκές) σελίδες και συναντώνται πολύ συχνά σε εκκλησιαστικά βιβλία. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι συγγραφείς τους είναι συνήθως κληρικοί ή άλλα πρόσωπα που σχετίζονται με τον ναό, όπως ψάλτες ή επίτροποι.

Οι ενθυμήσεις που παρουσιάζουμε σήμερα είναι ανυπόγραφες. Ωστόσο, από ενυπόγραφη ενθύμηση του 1894 σε άλλη σελίδα του βιβλίου και με βάση τον κοινό τους γραφικό χαρακτήρα, συμπεραίνουμε ότι ο συγγραφέας τους είναι ο Χρήστος Σ. Σωτηρέλης, ο οποίος από άλλες πηγές μαρτυρείται ότι ήταν ψάλτης του ναού του Αγίου Χαραλάμπους εκείνη την περίοδο. 

Το 2019 διασώσαμε κυριολεκτικά το βιβλίο αυτό μέσα από σωρό σκουπιδιών στο οποίο το είχε απορρίψει κάποιος/α συμπολίτης/σσα μας. Μάλλον έκρινε ότι δεν του χρειαζόταν πλέον, χωρίς να σκεφτεί να το δωρίσει στα ΓΑΚ ή έστω στη Δημοτική Βιβλιοθήκη για να αποτελέσει κοινό κτήμα της πόλης. Για το θέμα είχαμε δημοσιεύσει αναλυτικό άρθρο τον Αύγουστο του 2019 στον τοπικό τύπο με τίτλο «Ένα λυπηρό θέαμα: εικόνες και παλαιά βιβλία στα σκουπίδια».

Παραθέτουμε το σύντομο κείμενο των ενθυμήσεων.

«1897 Απριλίου 6 ημέρα Κυριακή των Βαΐων, πριν της θείας λειτουργίας ηκούσαμεν να βομβαρδίζουν την Ήπειρον (ατμόπλοιον) και έπειτα ήρχισεν ο πόλεμος, η δε θέσις ένθα εβομβαρδίσθη ήτο έξωθεν του Ακτίου πλησίον του μύλου».

«Απριλίου 7. Η ώρα 2, ημέρα Δευτέρα ήρχισεν ο βομβαρδισμός εκ των ελληνικών ατμοπλοίων εις τα τουρκικά φρούρια και διήρκεσεν ώρας 4 ώρας».

«Απριλίου 8 ημέρα Τρίτη  η ώρα 5η, εκανοβόλησαν οι Τούρκοι τα ελληνικά ατμόπλοια τα οποία ήσαν απέναντι του φρουρίου Παντοκράτορος και διήρκεσεν ώρας 5, ομοίως το δειλινόν ώρας 2». 

«Απριλίου 9 ημέρα Μεγάλη Τετάρτη ώρα 1ην, όλα τα τουρκικά φρούρια εβομδάρδισαν το φρούριον Άκτιον και διήρκεσεν ώρας 4ας και μάλιστα εβλάφθη ο στρατών».

Σχολιάζοντας τις παραπάνω ημερολογιακές σημειώσεις, θα επισημάνουμε καταρχάς το λιτό, τηλεγραφικό αλλά και τον επικεντρωμένο στα πολεμικά γεγονότα χαρακτήρα τους. Δυστυχώς δεν καταγράφονται άλλου είδους πληροφορίες, όπως ο αντίκτυπος των γεγονότων στον πληθυσμό της πόλης ή καλύτερα σε κάθε εθνική ομάδα που τον συγκροτούσε. Οι πληροφορίες που δίνονται δεν είναι πάντα ακριβείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το όνομα του ελληνικού ατμοπλοίου που βομβαρδίστηκε στις 6 Απριλίου, σηματοδοτώντας και την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, δεν ήταν ‘Ήπειρος’ αλλά ‘Μακεδονία’. Το γεγονός αυτό μας υπενθυμίζει ότι ο ιστορικός οφείλει να είναι προσεκτικός ακόμα και με τις γραπτές πρωτογενείς ιστορικές πηγές όπως μια «ενθύμηση» καθώς σε αυτές μπορεί να έχουν υπεισέλθει λάθη. Απαιτείται λοιπόν η διασταύρωση των πληροφοριών με άλλες πηγές. Τέλος, διευκρινίζουμε ότι στις συγκεκριμένες ενθυμήσεις οι ενδείξεις των ωρών ακολουθούν τον τουρκικό τρόπο μέτρησής τους, οπότε η αναφερόμενη ως 1η ώρα αντιστοιχεί στις 07:00 π.μ, η 2η στις 08:00 π.μ. και η 5η στις 11:00 π.μ.

Κλείνοντας, σημειώνουμε ότι ακόμα και αυτές οι λιτές και όχι πάντα ακριβείς πληροφορίες έχουν τη σημασία τους για τον ιστορικό. Ευελπιστούμε ότι το δημοσίευμα αυτό θα ευαισθητοποιήσει συμπολίτες μας που κατέχουν παλαιά βιβλία ώστε να φροντίσουν για τη διατήρησή τους και για τη δημοσιοποίηση των τυχόν χειρόγραφων σημειωμάτων που μπορεί να κρύβουν, καθώς αυτά μπορεί να αποτελούν γνωστές ή και άγνωστες ψηφίδες της ιστορίας της πόλης.

 

  1. ΡΟΗ-ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ

title1 -- Διαβάστε επίσης... --

Στήλες

Κοινωνία

12 Ιουλίου 2024
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας ενημερώνει ότι οι επισκέψιμοι αρχαιολογικοί χώροι Νικόπολης και Νεκρομαντείου θα παραμείνουν κλειστοί για το κοινό κατά τις μεσημβρινές ώρες 12:00-17:00, και από
12 Ιουλίου 2024
Με την επιστολή του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου συντάσσεται ο Ιατρικός Σύλλογος Πρέβεζας χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη δήλωση-απειλή του Υπουργού ...
12 Ιουλίου 2024
Από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία εκδόθηκε σήμερα Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού ενώ η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας καλεί τους ...
12 Ιουλίου 2024
Σύμφωνα τον Ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς από την Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας αύριο 13 Ιουλίου 2024 ημέρα Σάββατο, ...
12 Ιουλίου 2024
Την παρακάτω ανακοίνωση εξέδωσε το Σωματείο Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ν. Πρέβεζας: ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΕΙ ΤΩΡΑ ΤΙΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ ...

Πολιτική

11 Ιουλίου 2024
Στην Πρέβεζα θα βρεθεί το Σάββατο ο υποψήφιος Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Χάρης Δούκας. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο υποψήφιος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ  θα συναντήσει και θα συνομιλήσει με φίλους, 
08 Ιουλίου 2024
Είχαμε αναφερθεί στην υπόθεση της διαδικασίας επιλογής του Γενικού Διευθυντή της ΔΕΥΑ Πρέβεζας (δείτε ΕΔΩ και ΕΔΩ παλαιότερο ρεπορτάζ) και στην ...
04 Ιουλίου 2024
Για φιέστα και λανθασμένη επιλογή του Μητσοτάκη κάνει λόγο ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Μπάρκας σε αιχμηρή ανακοίνωση για την υπογραφή του έργου ...
04 Ιουλίου 2024
Είχαμε αναφερθεί στο παρελθόν στην άκρως προβληματική διαδικασία της ειδικής επιτροπής λογοδοσίας (δείτε ΕΔΩ) και στα μικρά πολιτικά αποτελέσματα που ...
03 Ιουλίου 2024
Με αναφορά στον πολύ θετικό απολογισμό για το Ε.Π. Ήπειρος 2014-2020, το οποίο  έκλεισε με τις δαπάνες να υπερκαλύπτουν κατά   110% ...

Αθλητισμός

12 Ιουλίου 2024
Η διοργάνωση θεσμός για την ΒΔ Ελλάδα και όχι μόνο, έρχεται για 13η συνεχόμενη χρονιά. Πλήθος επισκεπτών και αθλητών από όλη την Ελλάδα, θα έχουν την ευκαιρία για μια ακόμη χρονιά να δουν και
11 Ιουλίου 2024
Για άλλη μία χρονιά το μεγάλο καλοκαιρινό ραντεβού του τουρνουά 3on3 από την Α.Ε. Καναλακίου και την Αιγίδα του Δήμου Πάργας είναι γεγονός. Το ...
10 Ιουλίου 2024
Ο Σύλλογος Καλαθοσφαίρισης «Νικόπολη Πρέβεζας», για 13η συνεχόμενη χρονιά, διοργανώνει Tουρνουά Mπάσκετ 3οn3, το διάστημα 19-21 Ιουλίου 2024 στα ...
09 Ιουλίου 2024
Στη μαγευτική παραλία της Λούτσας στην Πρέβεζα του Δήμου Πάργας θα διεξαχθεί και φέτος για ακόμη μια χρονιά, από το 1999, στις 13 και 14 Ιουλίου, το ...
09 Ιουλίου 2024
Την πρώτη θέση στο πανελλήνιο OPEN ανδρών-γυναικών στην Φλώρινα κατέκτησαν οι αθλήτριες του Ermis beach volley club Preveza Σακκά Κατερίνα και ...

Πολιτισμός

12 Ιουλίου 2024
Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης στη Φιλιππιάδα 18.07.2024, 21:30 Προαύλιος χώρος Νέου Αθλητικού Πολυχώρου ΕΠΑΛ Φιλιππιάδας Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, ένας από τους πιο αγαπητούς καλλιτέχνες της ελληνικής
11 Ιουλίου 2024
Ο Καραγκιόζης το 31 π.Χ. στην Αλεξάνδρεια 13, 14 Ιουλίου 2024 Ώρα έναρξης παράστασης: 21.00Ώρα έναρξης ξενάγησης: 19.30 Ρωμαϊκό Ωδείο Νικόπολης ...
10 Ιουλίου 2024
Ο Ρ Ν Ι Θ Ε Σ του Αριστοφάνη Σκηνοθεσία: Άρης Μπινιάρης - Σε Καλοκαιρινή περιοδεία -   Σάββατο 20 Ιουλίου...
09 Ιουλίου 2024
Μια performance με συρραφή αποσπασμάτων από τα έργα των Σοφοκλή, Αισχύλου και Ευριπίδη, η οποία εξιστορεί την τραγική πορεία της γενιάς του Οιδίποδα ...